Φθινόπωρο στη Γκιώνα και στα Βαρδούσια

 

στο Φθινόπωρο

Το Φθινόπωρο είναι η μόνη καθολική εποχή, καθώς εμπεριέχει όλες τις άλλες. Σίγουρα το καλοκαίρι, πάντα την την Άνοιξη και κατά τον Νοέμβρη θα κάνει την εμφάνιση του και ο χειμώνας.  Λένε πως είναι η αγαπημένη εποχή των ποιητών, και πράγματι οι τελευταίοι διαγωνίζονται να το επιβεβαιώσουν με πλήθος δημιουργιών τους. 

Εχω την τύχη εδώ και χρόνια να απολαμβάνω αυτήν την εποχή σε σύντομες εξορμήσεις στα βουνά της Φωκίδας.

Και τι βουνά. Όλα πάνω από 2000 έως 2510. Βαρδούσια Γκιώνα Οίτη στην μια άκρη η πανέμορφη Γραμμένη οξιά και στην άλλη ο Παρνασσός. Τον Παρνασσό εδώ και χρόνια τον αποφεύγω. Ξέρεται εμείς οι παλιοί μηχανόβιοι όταν βλέπαμε συνήθως Γερμανούς τουρίστες με μεγάλου κυβισμού εργαλεία, και με ανάλογο εξοπλισμό, τους λέγαμε γελώντας βουτυράδες. Ε λοιπόν κάπως έτσι αντιμετωπίζω και τους τζιπάδες στο Παρνασσό. Ναι το ξέρω αδικώ πολλούς ίσως πάρα πολλούς.

Βρίσκω αφορμές λοιπόν για διαδρομές με κάθε τρόπο. 

Πεζοπορικές και με 4χ4. Ηπιες πλέον. Τα χρόνια περνούν. Γενικά ο πολύς κόσμος τις αγνοεί. Το πολύ να γνωρίζει όσες οι εφημερίδες της κυριακάτικης έκδοσης κάθε φορά τις ίδιες και τις ίδιες δημοσιεύουν. Τις πατημένες...

Μα η διαφορά βρίσκεται στις άλλες τις άγνωστες που σε προκαλούν να τις περπατήσεις να μυρίσεις τα αρώματα των δένδρων, να συναντήσεις τα περάσματα των αγριογούρουνων να θαυμάσεις τα χρώματα, τους φυσικούς πίνακες  που ζωγραφίζει το χέρι της φύσης  το θαμπό πρωινό την πυκνή ομίχλη την βροχερή μέρα, το ξάστερο ουρανό και να ακούς όλες τις μουσικές του αγέρα.

Όσο για αφορμές;  'Αφθονες.

Το κόψιμο ξύλων για το τζάκι στην Ιτέα όταν είμαι εκεί, αλλά και για το ξυλόφουρνο και την παραδοσιακή Κεφαλλονίτικη τσερέπα,

τσερεπα

η επίσκεψη στο καταφύγιο στο Πιτιμάλικο στα Βαρδούσια, για το ετήσιο σερβις των ηλεκτρικών εκεί πάνω,  το ¨"προσκύνημα " στην Οίτη, στα πρώτα χιόνια στο δρόμο για Καρούτες η στο πάλαι ποτέ δασικό χωριό, στο ρακοκάζανο του Νοέμβρη, του Κώστα των Βαρδουσίων,  και δοθείσης ευκαιρίας αν το λιομάζωμα το επιτρέψει, η πανέμορφη ορεινή διαδρομή από την Καλοσκοπή στη Στρώμη με ενδιάμεση στάση στην περίφημη σπηλιά της Εθνικής Αντίστασης. 

Εκεί που οι Άγγλοι σαμποτέρ κρύφτηκαν και από εκεί ξεκίνησε η επιχείρηση για την καταστροφή της γέφυρας του Γοργοπόταμου. Οι διαδρομές είναι πάρα πολλές .

Κάποιες από αυτές "φρόντισαν" τα μεταλλεία να ανοιχτούν, με τις ανάλογες περιβαλλοντικές μεγαπώλειες , άλλες ένωναν οικισμούς με τα καλοκαιρινά κονάκια βοσκών άλλες πάτησαν πάνω σε παλιούς δρόμους, σε εγκαταλειμμένους οικισμούς κτλ. Όποιον και να πάρουμε θα θαυμάσουμε και θα αναλογιστούμε πως τόσο καιρό δεν τους περπατήσαμε. Μικρά ξωκλήσια, λίγα καφέ και ταβέρνες με καλοψημένα κρεατικά, θα ζητήσουν και θα συμβάλλουν στην ξεκούραση και στην ευωχία της παρέας.

 Όσο για την ποίηση του Φθινοπώρου;  Ατελείωτη. Ας απολαύσουμε λίγες γραμμές.

    «Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι…» έγραψε ο ποιητής και πριν φύγει ο Σεπτέμβρης βιάστηκε να τον δικαιώσει μαζί με τον Οκτώβρη που φέτοςτο παράκανε 

  Οι παραλίες άδειασαν, τα καφέ μάζεψαν τα τραπεζοκαθίσματα, νωρίς νωρίς μετά από χρόνια τα λιμάνια 

υποδέχονται τον μεγάλο Σιρόκο, και τα βουνά το πρώτο χιόνι. Και το ημερολόγιο ακόμη ξεφυλλίζει τον 2ο μήνα του. 

Ο Νοέμβρης κρυφοπλησιάζει…με βροχές αστραπές και χιόνια;

και μπορεί ο μεγάλος Α. Καμύ να ισχυρίζεται πως «…Το φθινόπωρο είναι μια δεύτερη άνοιξη, όπου κάθε φύλλο είναι ένα λουλούδι…» αλλά ο άλλος ποιητής αναρωτιέται «Ώστε ήταν όνειρο, και πάει,του θέρους η μαγεία; …» (Π. Δήμας)

Ανάμικτα τα αισθήματα.

 Η μελαγχολία της εποχής αναστατώνει της ευαίσθητες πένες.

 ..Φθινόπωρο πάλι, οι σκέψεις αράζουν

σε μαύρα σύννεφα του δειλινού

λόγια της βροχής τα όνειρα σκουριάζουν

και πάνω τους βλέπεις τα χρόνια να περνούν… (Μ. Ξυδούς)

 Ο μεγάλος G. Elliot παραμένει αποκλειστικός εραστής αυτής της εποχής

 «Αν ήμουν πουλί θα πετούσα γύρω από τη γη αναζητώντας διαδοχικά φθινόπωρα...»

 Αλλά η πένα της Πολυδούρη κολλημένη στο μελανοδοχείο της θλίψης θα γράψει.

Κ᾿ ἦρθε μοιραῖα τοῦ φθινοπώρου ἡ Ὥρα,

ἀνάμεσό μας στάθη σκυθρωπή,

μᾶς ἄφησε τ᾿ ἀνταλλαγμένα δῶρα             

καὶ τὸ γιατί χωρὶς νὰ μᾶς τὸ πῆ…

Στο ιδιο μελανοδοχείο βούτηξε την πένα ο Κ.Καρυωτάκης  για να απαντήσει…

 Εσβήναν τα χρυσάνθεμα σαν πόθοι

στον κήπον όταν ήρθες. Εγελούσες

γαλήνια, σα λευκό χαμολουλούδι.

Αμίλητος, τη μέσα μου μαυρίλα

την έκανα γλυκύτατο τραγούδι

κι απάνω σου το λέγανε τα φύλλα.

Η φωνή της Δημ Γαλάνη και ο Γκάτσος μελοποιημένος από τον Ξαρχάκο  κυλάνε στα ρυάκια του δίσκου

…Φθινοπώριασε κι έσβησε

το ξανθό σου το αστέρι φθινοπώριασε

κι έγινε βορινό πια τ’ αγέρι…

Είναι μια θλίψη το φθινόπωρο καθώς αδειάζουν οι ακρογιαλιές και το νησί ερημώνει· και μένει μόνη η ψυχή με τ’ άγριο πέλαγο... Θα γράψει ο Χ. Λάσκαρης.

Μα γιατί τόση μελαγχολία?  Οι εποχές δεν μετράνε την ευτυχία. Αυτή μπορεί να την υλοποιήσει ο ελεύθερος χρόνος της δημιουργίας και της χαράς. ευτυχία του ανθρώπου. 

Αργούμε ε λοιπόν, ας αποδεχτούμε την διαφορετικότητα του Φθινοπώρου

.. Να μη λυπάσαι που πέφτουν τα φύλλα φθινόπωρο. Η δική σου τρυφερότητα θαν τα φέρει και πάλι στα δέντρα. Δάκρυα μη χαλνάς· όλοι ανήκουμε στην ανάσταση.  (Ν. Καρούζος) 

…Βαθύ χινόπωρο γοερό, πόσον καιρό σε καρτερώ,

με τις πλατιές, βαριές σου στάλες… (Λαπαθιώτης)

 Ούτως η αλλιώς χωρίς Φθινόπωρο και χειμώνα δεν υπάρχει Άνοιξη...όσο και αν μελαγχωλεί ο Ταρκόφσκι  στο περίφημο ποίημα του, τον τελευταίο μήνα του Φθινοπώρου....Από τα γκρι κλαριά/Στάζαν τα δάκρυα/Που μονάχα τα δέντρα χύνουν/την παραμονή του χειμώνα/που καταργεί το χρώμα.

Κοιτάζω τον χάρτη. Οι μεγάλες εξορμήσεις πάντα ξεκινάν – τουλάχιστον επί χάρτου Φθινόπωρο. Ετοιμάζω το γέρικο Τερράνο για τα δύσκολα. Οι Αναμνήσεις των παλιών Φθινοπωρινών εξορμήσεων μπλέκονται με νέα σχέδια και οδηγούν τις συζητήσεις, χωρίς  «ποιητικές» μελαγχολίες. Λοιπόν ναι. Όλα αυτά και πόσα ακόμη γιατί 

«Το φθινόπωρο μας γοητεύει με τη βουβή του επίκληση να συμπονέσουμε την αποσύνθεσή

του.»  (R Browning) .