Τετάρτη, 3 Μαρτίου 2021

2ο μέρος "Ο αγώνας κατά της πανδημίας Αγώνας για Κοινωνική Δικαιοσύνη

                            


                                 Πανδημία και Κοινωνία

Πριν λίγη ώρα η κυβέρνηση συνεχίζοντας και αυξάνοντας τα περιοριστικά μέτρα στη χώρα και στην Αττική ειδικά, επιβεβαίωσε άμεσα την αδυναμία της να δώσει λύσεις πέραν του "απαγορεύεται", την ανικανότητα της μετά από ένα χρόνο καραντίνας, και επιβεβαιώνει τις βασικές γραμμές και διαπιστώσεις του γιατρού Θοδωρή Σδούγκου όπως στο προηγούμενο και στο σημερινό του άρθρο θα διαβάσουμε. 

Το πρώτο ερώτημα που απαντάει το άρθρο έχει να κάμει με το πως η Κούβα και η Κίνα πέτυχαν την εξουδετέρωση του ιού της πανδημίας.. Ας το παρακολουθήσουμε

Δεύτερο μέρος του Θοδωρή Σδούγκου

...Κλείνουμε έναν χρόνο ζώντας με την πανδημία, και τα συστήματα υγείας στον δυτικό καπιταλιστικό κόσμο παραμένουν ανοχύρωτα, εξ ου και οι διάφορες εκδοχές λοκντάουν φαίνονται αναπόφευκτες.

Την ίδια στιγμή, η Κούβα και η Κίνα αποτελούν χώρες-πρότυπα στην αντιμετώπιση του COVID-19. Τι έκαναν αυτές, που φαίνεται ακόμα αδιανόητο στη Δύση; Και πώς εξηγείται ότι τα δικά τους πρότυπα αγνοούνται, ενώ ο δυτικός «δρόμος» κοστίζει τόσο στην καπιταλιστική οικονομία;

Η Κούβα είναι διαφορετική περίπτωση από την Κίνα.

 Η πρώτη, εδώ και 60 χρόνια μετά την επανάσταση και την ανατροπή της δικτατορίας του Μπατίστα συνεχίζει σταθερά σε έναν δρόμο κοινωνικού μετασχηματισμού με κριτήριο τις ανάγκες και τα δικαιώματα των πολλών, είναι σε καθεστώς σοσιαλιστικής μετάβασης παρά την λυσσαλέα αντίδραση και το σκληρό εμπάργκο από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Έστησε από την αρχή μετά την επανάσταση ένα αξιοθαύμαστο δημόσιο σύστημα υγείας που καλύπτει τις ανάγκες και του τελευταίου κατοίκου στο πιο απομακρυσμένο χωριό της χώρας, όπως επίσης είναι η μοναδική χώρα στην Λατινική Αμερική που παρέχει ηλεκτρικό ρεύμα και ύδρευση με πόσιμο νερό σε κάθε σπίτι. Με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων, διαθέτει 80.000 γιατρούς στο αποκλειστικά δημόσιο σύστημα υγείας, εκ των οποίων οι 40.000 είναι γενικοί γιατροί και υπηρετούν στην κοινότητα. Στις πόλεις υπάρχει περιφερειακό ιατρείο στην κάθε γειτονιά με παιδίατρο και γενικό γιατρό για κάθε 500-1.000 κατοίκους. Το ίδιο και στην ύπαιθρο, με επιπλέον πάρα πολλά κέντρα υγείας για κάθε 10-20 χιλιάδες κατοίκους, με μικροβιολογικά εργαστήρια και επιπλέον ιατρικές ειδικότητες. Διαθέτει επίσης Ιατρική Σχολή σε καθεμιά από τις 13 υγειονομικές περιφέρειες, και συνολικά στο σύστημα υγείας της υπηρετούν 300.000 επαγγελματίες υγείας όλων των ειδικοτήτων. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης: στην Ελλάδα με τον ίδιο πληθυσμό έχουμε 15.000 γιατρούς όλων των ειδικοτήτων στο ΕΣΥ, και μόλις 60.000 άλλους υγειονομικούς…

Η Κούβα έχει αναπτύξει το δικό της κέντρο βιο-ιατρικής τεχνολογίας και παρασκευάζει φάρμακα και εμβόλια, κατασκεύασε προ 20ετίας εξαιρετικό εμβόλιο για την ηπατίτιδα Β και τώρα και για τον κορονοϊό. Χάρη στο τεράστιο ποσοτικά και ποιοτικά υγειονομικό της δυναμικό, στηρίζει αποστολές αλληλεγγύης σε διάφορες χώρες, όπως έκανε και με την Ιταλία στο πρώτο κύμα της πανδημίας, ενώ έχει παράσχει υλική βοήθεια και τεχνογνωσία σε πολλές χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου. Κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος και παρά το γεγονός ότι είναι χώρα που το ΑΕΠ της στηρίζεται σημαντικά στον τουρισμό, είχε ελάχιστα θύματα, όπως και τώρα στο 2ο κύμα, γιατί έκανε πόρτα-πόρτα ιχνηλάτηση σε όλο τον πληθυσμό στην κοινότητα και απομόνωσε σε ξενοδοχεία και ειδικούς χώρους τα κρούσματα με καθημερινή σωστή διά ζώσης παρακολούθηση από γιατρούς και νοσηλευτές.

Η Κίνα, από την άλλη, είναι μια τεράστια καπιταλιστική χώρα, με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον πλανήτη, που διαθέτει λόγω της πρόσφατης σοσιαλιστικής ιστορίας της ένα σχετικά αναπτυγμένο σύστημα υγείας ειδικά στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και αποτελεσματικό κρατικό μηχανισμό τόσο στην επιβολή μέτρων στον πληθυσμό με έντονο κρατικό αυταρχισμό όσο και στην ανάπτυξη νέων υποδομών σε ελάχιστο χρόνο. Έκτισε και εξόπλισε νέα νοσοκομεία μέσα σε δύο βδομάδες κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος.

Κοινό στοιχείο και στις δύο χώρες, όπως και σε άλλες της νοτιοανατολικής Ασίας, η αποφασιστική διενέργεια μαζικών αλλά και στοχευμένων τεστ στην κοινότητα και η απομόνωση των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων από τα υπόλοιπα μέλη στην οικογένεια, τη γειτονιά, την εκπαίδευση και την εργασία. Η άρνηση των δυτικών χωρών να ακολουθήσουν ένα τέτοιο μοντέλο και να μην προσφεύγουν μόνο στα τόσο καταστροφικά για την οικονομία lock-down, οφείλεται αφενός στην ιδεολογική προσήλωση του νεοφιλελευθερισμού -που κυριαρχεί σε όλες - στην καθήλωση των συνολικών κρατικών δαπανών για την υγεία και στη μέριμνα για την ενίσχυση της κερδοφορίας των ιδιωτών και αφετέρου στη διάλυση εδώ και 30 χρόνια των υπηρεσιών και εργαστηρίων δημόσιας υγείας στο πλαίσιο ακριβώς των ίδιων πολιτικών. Το αστικό πολιτικό δυναμικό της Δύσης έχει εθιστεί τόσο πολύ σε τέτοιες πολιτικές, που δεν μπορεί -ακόμα και όταν καταλάβει την ανάγκη- να επιστρέψει σε μορφές οργανωμένου κρατικού παρεμβατισμού.

Μέσα στους 12 περίπου μήνες που αντιμετωπίζουμε τον COVID-19, η Επιτροπή Λοιμωξιολόγων που συμβουλεύει την κυβέρνηση επικρίθηκε συστηματικά, και γνωστά μέλη της αποχώρησαν. Στο ίδιο διάστημα, δεκάδες διαδικτυακές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή κριτικών προς την κυβέρνηση επιστημόνων από τον χώρο της υγείας επιχείρησαν να δείξουν ότι υπάρχει και άλλος δρόμος· η παρέμβασή σας, με τίτλο «Οκτώ αστερίσκοι για την πανδημία στην Ελλάδα» (Καθημερινή, 21.1.2021) φάνηκε να πηγαίνει αυτή τη συμπόρευση ένα βήμα παραπέρα. Ποιο ήταν το σκεπτικό της κίνησης; Υπάρχουν σκέψεις για το πώς θα μπορούσε να συνεχιστεί;

Το σκεπτικό ήταν απλό. Να φανεί ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική επιστημονική θέση που δήθεν ακολουθεί πιστά η κυβέρνηση στη διαχείριση της πανδημίας - οπότε για τα όποια προβλήματα και αποτυχίες φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από το κυβερνητικό επιτελείο. Ακούγαμε επί μήνες, σχεδόν καθημερινά, στην απογευματινή ενημέρωση των 6 χονδροειδείς ανακρίβειες και αλληλοαναιρούμενα επιχειρήματα που επενδύονταν με επιστημονικοφανές ύφος και χρησιμοποιούνταν στην τακτική να χρεωθεί το πρόβλημα στη νεολαία που δεν πειθαρχεί στα μέτρα και μαζεύεται στις πλατείες και στους πολίτες που δεν φοράνε τη μάσκα και κάνουν «κορονοπάρτι», ενώ από την άλλη έμεναν στο απυρόβλητο τα προφανή: η απουσία οποιουδήποτε μέτρου στους εργασιακούς χώρους της ιδιωτικής παραγωγής, στα μέσα συγκοινωνίας, σε τάξεις με λιγότερους μαθητές στα σχολεία κ.λπ. Δυστυχώς, οι περισσότεροι επιστήμονες της επίσημης «επιτροπής των ειδικών» υποτάχτηκαν στον ρόλο της εκ των υστέρων νομιμοποίησης των κυβερνητικών επιλογών˙ δεν ύψωσαν στοιχειώδες ανάστημα στις άθλιες μεθοδεύσεις, από την απόκρυψη στοιχείων και τα διπλά βιβλία του ΕΟΔΥ μέχρι τις πειθαρχικές και εκδικητικές διώξεις μαχόμενων υγειονομικών και δεν είπαν κουβέντα για την κοροϊδία περί δήθεν ενίσχυσης του ΕΣΥ.

Έτσι, υπήρξε η ανάγκη να εκφραστεί και να επιχειρήσει να δημοσιοποιηθεί ευρέως μια πρωτοβουλία προοδευτικών επιστημόνων, με ανεξαρτησία συνείδησης και χωρίς υποταγή σε αντιδραστικά συμφέροντα, καθώς και μάχιμων γιατρών της πρώτης γραμμής, που να βάζει ταυτόχρονα και την πραγματική επιστημονική άποψη για τα αίτια στην εμφάνιση και την εξάπλωση της επιδημίας, αλλά και το πολιτικό πρόβλημα για την ανάγκη ουσιαστικών απαντήσεων, που θα αφήνουν στην άκρη συντηρητικές επιλογές και θα κινούνται στην κατεύθυνση της δραστικής ενίσχυσης όλων των βαθμίδων του δημόσιου συστήματος υγείας και των άλλων δημόσιων αγαθών. Αυτή η πρώτη δημόσια παρουσία μπορεί κατά τη γνώμη μου να εξελιχθεί σε ένα μόνιμο παρατηρητήριο για την πανδημία που θα καταθέτει σε εβδομαδιαία βάση τα πραγματικά δεδομένα για την εξέλιξη της πανδημίας στην Ελλάδα και διεθνώς ενώ ταυτόχρονα θα καταθέτει μια εναλλακτική στην επίσημη εισήγηση για τα αναγκαία μέτρα που πρέπει να ληφθούν, έστω και την ύστατη στιγμή.

Ακόμα και επιστήμονες του κυρίαρχου ρεύματος προειδοποιούν για τις πανδημίες του κοντινού μέλλοντος, συνδέοντάς τες με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Στην ημερίδα που έκανε το Κέντρο Έρευνας & Εκπαίδευσης στην Πολιτική Υγείας (ΚΕΠΥ), επέμεινες στην ταξική διάσταση της έκθεσης πληθυσμών σε κίνδυνο και στη σοβαρή αδιαφάνεια γύρω από την αντιμετώπιση της τρέχουσας πανδημίας. Τι μπορούμε να κάνουμε, ειδικοί και μη ειδικοί, που να μη μένει μόνο στην προειδοποίηση για τα χειρότερα;

Επέμεινα στην ταξική διάσταση γιατί και η καθημερινή μου εμπειρία από την εργασία μου ως γενικού οικογενειακού γιατρού στην κοινότητα μου υπενθύμισε έντονα και στη διάρκεια της επιδημίας από τον κορονοϊό αυτό που ξέρουμε γενικά από την επιδημιολογία: ότι η συνολική νοσηρότητα και η θνησιμότητα των πληθυσμών σε όλο τον κόσμο εξαρτάται τα μέγιστα από τη γενική ταξική τους θέση στον καταμερισμό εργασίας και περαιτέρω από τη θέση τους στην ιεραρχία του κάθε επαγγέλματος. Όσο χαμηλότερο εισόδημα έχει, όσο περισσότερη αλλοτριωμένη εργασία κάνει, σε όσο πιο επιβαρημένο οικολογικά περιβάλλον ζει και εργάζεται και όσο πιο χαμηλά στην ιεραρχία κάθε επιμέρους εργασιακού κλάδου δουλεύει κάποιος-α, τόσο συχνότερα και πιο βαριά αρρωσταίνει. Αυτό επιβεβαιώθηκε και εμπειρικά τον τελευταίο χρόνο με τη νόσο Covid-19, αλλά και με όλες τις άλλες παθήσεις που η αντιμετώπισή τους παραμελείται για τα λαϊκά στρώματα κατά την διάρκεια της πανδημίας, καθώς το ΕΣΥ -στο οποίο αναγκαστικά απευθύνονται- έχει γίνει σύστημα μίας νόσου. Επομένως, εκτός από το να τηρούμε όλοι τα μέτρα αυτοπροστασίας και προφύλαξης των κοντινών μας ανθρώπων στην οικογένεια, τους φίλους και την εργασία μας και να μην υποτιμούμε τους κινδύνους από τον ίδιο τον κορονοϊό, θα πρέπει όλοι μαζί, υγειονομικοί και λαός, να περάσουμε σε μαζική, συντονισμένη, διακλαδική και αποφασιστική κινητοποίηση, σε έναν ανένδοτο παλλαϊκό αγώνα για την ανατροπή της σημερινής βάρβαρης και θανατηφόρας κυβερνητικής πολιτικής, η οποία απειλεί ταυτόχρονα το δικαίωμα στην υγεία και το σύνολο των υπόλοιπων κοινωνικών δικαιωμάτων σε παιδεία, εργασία, ψυχαγωγία, πολιτισμό, καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές ελευθερίες των υποτελών τάξεων και της νεολαίας.

Οι επιπτώσεις της πανδημίας και των πολιτικών αντιμετώπισής της είναι τεράστιες. Η ανάγκη μιας λυτρωτικής πρόβλεψης ότι ο κύκλος της πανδημίας κλείνει στο ορατό μέλλον είναι εύλογα μεγάλη. Οι κυβερνήσεις, εξ ονόματος των αγορών και των χρηματιστηρίων, την έχουν προαναγγείλει συνδέοντάς την με τον «μαγικό» ρόλο των εμβολίων. Τη δεδομένη στιγμή μπορεί να γίνει κάποια πρόβλεψη για το «τέλος» ή είμαστε ακόμη στη ζώνη της αβεβαιότητας;

Έγκυρη και αξιόπιστη πρόβλεψη για το τέλος της πανδημίας είναι φανερό από όλα τα προηγούμενα ότι δεν μπορεί να γίνει. 

Εκτός από τις πολλές καθαρά επιστημονικές αβεβαιότητες (τόσο για την τελική σημασία των σημερινών μεταλλάξεων και για τις νέες που μπορεί να προκύψουν, την αποτελεσματικότητα των εμβολίων απέναντι στις γνωστές και τις πιθανές νέες μεταλλάξεις, για τις θεραπείες της νόσου που θα ανακαλυφθούν κ.λπ.), από τα προαναφερθέντα προκύπτει νομίζω το ασφαλές συμπέρασμα πως πολλά, τα περισσότερα, εξαρτώνται από την ίδια την έκβαση της ταξικής πάλης παγκόσμια και στον κάθε κοινωνικό σχηματισμό ξεχωριστά. Αν οι λαοί με τον διαρκή και ασυμβίβαστο αγώνα τους δεν επιβάλουν μια ριζικά διαφορετική πολιτική κοινωνικής δικαιοσύνης και έναν εναλλακτικό στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής που θα αναιρεί τις ίδιες τις αιτίες των ασθενειών, κοινωνικές και περιβαλλοντικές, το μέλλον του κόσμου της εργασίας και της ανθρωπότητας θα είναι πολύ χειρότερο από το ήδη άσχημο παρόν.

 

Δευτέρα, 1 Μαρτίου 2021

Ο αγώνας ενάντια στην πανδημία, αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη

 


Ο αγώνας ενάντια στην πανδημία, αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη

Μετά από ένα ολόκληρο χρόνο σκληρών περιοριστικών μέτρων αστυνομικού τύπου, μετά από κατάλυση θεμελιωδών δημοκρατικών δικαιωμάτων, μετά από σωρεία κυβερνητικών αναθέσεων, διαγγελμάτων και ψεμάτων, ξανά όλη σχεδόν η χώρα η Αττική ειδικά και εσχάτως η Φωκίδα ευρίσκονται επιδημιολογικά στο κόκκινο. Τα νοσοκομεία και οι ΜΕΘ , αλλά κυρίως το προσωπικό, ξεπερνούν καθημερινά τα όρια τους, χωρίς να φαίνεται από την κυβέρνηση κάποια σοβαρή προσπάθεια ώστε να αντιστραφεί η κατάσταση.

Ο λόγος για τον οποίο και η κυβέρνηση Μητσοτάκη και οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη με τις διαχρονικές τους επιλογές οδηγήθηκαν στα σημερινά αδιέξοδα, νομίζω ότι αναλύονται διεξοδικά στο άρθρο του φίλου Θοδωρή Σδούκου ( γενικού γιατρού του ΕΣΥ, μέλους του Κοινωνικού Ιατρείου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης) του οποίου δημοσιεύουμε το πρώτο μέρος.

...Ας ξεκινήσουμε με τη μεγάλη εικόνα.

Στο τέλος του 2020, οι πρώτοι εμβολιασμοί δημιούργησαν κλίμα ευφορίας σε όλο τον κόσμο. Δεν πέρασαν παρά μερικές εβδομάδες και οι αποθαρρυντικές εξελίξεις διαδέχονται η μια την άλλη: Στις ΗΠΑ, που συνδέονται με την Pfizer, τα πράγματα πάνε αργά· η AstraZeneca αθετεί τη συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις 80 εκ. δόσεις ως τα τέλη Μαρτίου· η Γερμανία, που μέχρι πρότινος συμμετείχε στο παιχνίδι του εμβολιαστικού εθνικισμού, θεωρεί σήμερα ότι οι καθυστερήσεις αφορούν την Ευρώπη.

Τι παιχνίδι παίζουν οι φαρμακοβιομηχανίες; Και κυρίως, υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα;

Δεν πρόκειται για παιχνίδια των εταιρειών, αλλά για τον τρόπο λειτουργίας του λεγόμενου ιατροβιομηχανικού συμπλέγματος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στον βαθμό που δεν αναπτύχθηκαν κρατικές βιομηχανίες για την έρευνα, παραγωγή και διανομή του φαρμάκου, του ιατρικού εξοπλισμού και των αναλώσιμων, ο τομέας αυτός -που συγκαταλέγεται στους πέντε ισχυρότερους της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας σε κέρδη και συσσώρευση κεφαλαίου- αφέθηκε αποκλειστικά σχεδόν στην σφαίρα της αγοράς. Τα κράτη, είτε μεμονωμένα είτε μέσω συνασπισμών τύπου Ε.Ε., παρεμβαίνουν μόνο στον τρόπο παροχής του φαρμάκου στους ασφαλισμένους των συστημάτων υγείας τους (ποσοστό κάλυψης της δαπάνης κ.λπ.) και στον εκ των υστέρων έλεγχο της ποιότητας, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των ποικίλων προϊόντων της φαρμακοβιομηχανίας, μέσω των εθνικών ή διακρατικών οργανισμών φαρμάκου (FDA στις ΗΠΑ, ΕΜΟ στην Ε.Ε. κ.λπ.). Βεβαίως, διαπραγματεύονται και την τελική τιμή του προϊόντος , όταν πρόκειται να εισαχθεί και να συνταγογραφηθεί στα συστήματα υγείας σε μαζική κλίμακα. Το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης εξαρτάται από την ύπαρξη ή όχι ανταγωνισμού ή μονοπωλιακής συνθήκης, την πραγματική κοινωνική (θεραπευτική) αξία του εκάστοτε προϊόντος, το μέγεθος του πληθυσμού που αφορά η θεραπεία σε κάθε κράτος και άρα τον αναμενόμενο τζίρο για την εταιρεία, και φυσικά από την πραγματική διαπραγματευτική ισχύ του κάθε κράτους, ανάλογα με τη θέση που κατέχει στην παγκόσμια οικονομία αλλά και γεωπολιτικά.

Ποια είναι η λύση στο πρόβλημα με τις πατέντες;

Όσον αφορά τώρα τις πατέντες, αυτές προστατεύουν τις εταιρείες στο θέμα της καινοτομίας από πιθανούς ανταγωνιστές τους, και αυτό γίνεται μέσω των νόμων που επέβαλαν η Παγκόσμια Τράπεζα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν ο νεοφιλελευθερισμός κυριάρχησε. Σε μια συνθήκη λοιπόν σαν αυτή της πανδημίας, όπου υπάρχει αιφνίδια η ανάγκη για ένα φάρμακο-εμβόλιο που κρίνεται απαραίτητο να το πάρει το 70% του πληθυσμού του πλανήτη και μάλιστα σε δύο δόσεις, η παγκόσμια έγκαιρη παραγωγή και διευρυμένη διάθεση δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Οι εταιρείες-κολοσσοί που έχουν τη δυνατότητα αυτή προσπάθησαν να προπληρωθούν για την νέα επένδυσή τους, μέσω σύναψης συμβολαίων με κράτη και συνασπισμούς κρατών, και να διασφαλίσουν τα τεράστια κέρδη τους σε κάθε σενάριο εξέλιξης της πανδημίας και των προβλημάτων που θέτουν οι μεταλλάξεις. Για να το πετύχουν αυτό απέναντι στους ανταγωνιστές τους, υποσχέθηκαν ποσότητες και ρυθμούς παραγωγής και διανομής που δεν ήταν εφικτοί, και αυτό είναι που παρακολουθούμε τώρα συν την καθυστέρηση, ειδικά της Ε.Ε., να προβλέψει έγκαιρα την εξέλιξη. Υπάρχει βέβαια και η πτυχή ότι οι εταιρείες μέσω τεχνητών περαιτέρω καθυστερήσεων στις παραδόσεις εκβιάζουν για καλύτερη τελική τιμή και γενικά για βελτίωση για τα συνολικά συμφέροντά τους των αρχικών όρων των συμβολαίων.

Λύση άμεση σε αυτό το πρόβλημα αποτελεί το σπάσιμο της πατέντας και η ελεύθερη δυνατότητα όλων των υπαρκτών παραγωγικών μονάδων ανά τον κόσμο να πάρουν την τεχνογνωσία και να παράγουν φτηνό και καλό εμβόλιο και, μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη σοβαρής δημόσιας φαρμακοβιομηχανίας από μεμονωμένα κράτη ή συνασπισμούς κρατών.

Στο μέτωπο του εμβολίου, όπως και γενικά σε ότι αφορά την πανδημία, φαίνεται να αλληλοτροφοδοτούνται δύο σοβαρές στρεβλώσεις: Από τη μια, οι κυβερνήσεις υπερ-επενδύουν στο εμβόλιο, σαν αυτό να έχει «μαγικές» ιδιότητες – σαν να μπορεί να εξαφανίσει την πανδημία, να νικήσει τις μεταλλάξεις, να λύσει μεμιάς τον κόμπο. Από την άλλη, όσο αυτές οι υπερβολικές φιλοδοξίες διαψεύδονται από την πραγματικότητα, κι όσο υπάρχουν πράγματα άγνωστα ακόμα στην επιστημονική κοινότητα, φαίνεται να ενισχύεται ο ανορθολογισμός και το αντι-εμβολιαστικό «κίνημα». Γιατί να εμπιστευόμαστε τα εμβόλια; Και πόσα μπορούμε να περιμένουμε από αυτά;

Τα εμβόλια υπήρξαν ιστορικά εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία στη μάχη της ανθρωπότητας απέναντι στα λοιμώδη νοσήματα - σε συνδυασμό πάντα με την βελτίωση των όρων ζωής των λαϊκών στρωμάτων και των πιο φτωχών πληθυσμών. Ειδικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σοβαρές αρρώστιες όπως η ευλογιά, η πολιομυελίτιδα, η διφθερίτιδα, ο κοκίτης σχεδόν εκριζώθηκαν χάρη στα προγράμματα καθολικού εμβολιασμού βρεφών, νηπίων, παιδιών και ενηλίκων, ενώ άλλα όπως η ιλαρά, η ηπατίτιδα Β, η φυματίωση, η γρίπη, η μηνιγγίτιδα, ο κίτρινος πυρετός τέθηκαν υπό μερικό έλεγχο και αναζωπυρώνονται μόνο εκεί που επανέρχονται η φτώχεια, η πείνα και ο αναλφαβητισμός. Επίσης τα τελευταία 20-30 χρόνια τα ποικίλα εμβόλια που παράγονται, λόγω αλλαγής στην τεχνολογία παρασκευής τους είναι και πολύ πιο ασφαλή, με ελάχιστες σοβαρές παρενέργειες και πρακτικά ανύπαρκτες σε σχέση με το όφελός τους. Επομένως, τα εμβόλια είναι χρήσιμα. Δεν είναι όμως, προφανώς, πανάκεια και ιδιαίτερα για ένα καινούργιο νόσημα, όπως είναι η νόσος Convid-19, πού ακόμα μελετάται η παθοφυσιολογία της και η πρόγνωσή της (με την έννοια ότι δεν είναι γνωστές οι μεσο-μακροπρόθεσμες επιπλοκές της) και που ο υπεύθυνος ιός μεταλλάσσεται συχνά και απρόβλεπτα σε πιο μεταδοτικά στελέχη και εν δυνάμει και πιο θανατηφόρα. Να τονίσω εδώ ότι στα βιολογικά φαινόμενα δεν είναι γραμμική η σχέση, δεν υπάρχει μόνο μία μονάχα αιτία για το αποτέλεσμα, επιστημολογικά δεν τα ερμηνεύει επαρκώς ο νεοθετικισμός αλλά η διαλεκτική. Ποτέ δεν προκαλεί ασθένεια ή σκοτώνει από μόνο του ένα μικρόβιο ή ένας ιός, αλλά ένα σύνολο συνθηκών που του επιτρέπει να προσβάλλει τον άνθρωπο ή το ζώο˙ άρα η αντιμετώπιση του συνόλου των νοσογόνων παραγόντων, του αιτιολογικού συμπλέγματος όπως λέει η επιδημιολογία, επιτρέπει την νικηφόρα έκβαση της μάχης. Χωρίς την αντιμετώπιση των κακών συνθηκών σίτισης, στέγασης, συγκοινωνίας, εργασίας, ψυχαγωγίας κ.λπ. και χωρίς την ύπαρξη ενός δημόσιου και δωρεάν ισχυρού συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας που να ιχνηλατεί και να παρακολουθεί τους πολίτες εκεί όπου ζουν και εργάζονται, και επίσης επαρκούς και δωρεάν νοσοκομειακής περίθαλψης που να μπορεί σε συνθήκες ασφάλειας και ποιότητας νοσηλείας να αντιμετωπίζει τις όποιες σοβαρές επιπλοκές προκύψουν από τη νόσο, χωρίς όλα αυτά, τα εμβόλια δεν αρκούν.

Κλείνουμε έναν χρόνο ζώντας με την πανδημία, και τα συστήματα υγείας στον δυτικό καπιταλιστικό κόσμο παραμένουν ανοχύρωτα, εξ ου και οι διάφορες εκδοχές λοκντάουν φαίνονται αναπόφευκτες. 

(στο επόμενο το 2ο μέρος)

Πέμπτη, 25 Φεβρουαρίου 2021

ΑΝΤΙ ΚΑΛΗΝΥΧΤΑΣ

  


Ο Φλεβάρης τελειώνει.

  Τα όμορφα νέα κάθε ημέρα απομακρύνονται. Ξεφυλλίζουμε το ημερολόγιο ζητώντας την επομένη. Ο καιρός ανοιξιάτικος, μας καλεί στα τραπεζάκια έξω αλλά τα πρόστιμα και ο αριθμός διασωληνομένων μας τρομάζουν. 

Τα νομοσχέδια αντικατάστασης της όποιας δημοκρατίας με την νεοφεουδαρχία των ισχυρών, διαδέχονται το ένα το άλλο. Τελευταίο νέο…τα κατορθώματα των Λιγνάδηδων των προστατών και των διάφορων πολιτικών τους φίλων.  

Μα τι γράφω τώρα. Αυτά στην φεουδαρχία δεν ήταν καθεστώς;

Αν κύριοι πολίτες θέλουμε να μιλάμε για Λιγνάδηδες ας μιλήσουμε και για ανεργία, φτώχεια και ανισότητα. Δηλ. Για νεοφιλελευθερισμό. Αλλιώς η κοιλιά του ζώου μας περιμένει…

Μια καληνύχτα με την                                      

                                         ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ

Καλησπέρα σας

Ζω εδώ και χρόνια στην κοιλιά του λύκου

Με χωνεύει μαζί με το σπιτάκι του δάσους

την πεθαμένη γιαγιά μου και τα αντεστραμμένα δένδρα

Και φυσικά θα καταλάβετε ποια είμαι

Είμαι εκείνη που καταβρόχθισε ο λύκος

και σκίζει συστηματικά τα γράμματα σας

που επιχειρούν ακόμα να με πείσουν

πως όλα αυτά συμβαίνουν τυχαία

και πως κανείς δεν φέρει την ευθύνη.

Μάλιστα κάποιοι αφελείς επιμένουν

πως είναι αναστρέψιμα τα πράγματα

και πως υπάρχουν τάχα ελπίδες –τι αστείο-

για όσους έχουν φαγωθεί.

 

Δεν ωφελεί πια να απαντώ στα ψέματα σας

κι ούτε έχω βέβαια λόγο να επιστρέψω

αισθάνομαι ασφάλεια στην κοιλιά του ζώου

αν εξαιρέσεις τα γαστρικά του υγρά

που ανοίγουν πάνω μου μεγάλες τρύπες.

καμιά φορά ακούω και την καρδιά του

σαν μακρινή και πένθιμη καμπάνα

Άλλοτε, πάλι, μ επισκέπτεται η γυναίκα του

Φορώντας μια τεράστια ματωμένη κάπα.

(Κατερίνα Καριζώνη από τη συλλογή Σκοτεινός χρόνος)

Παρασκευή, 19 Φεβρουαρίου 2021

Θέλουμε τριτοβάθμια εκπαίδευση στη Φωκίδα; Αν θέλουμε πως πρέπει να είναι;

  

Άραγε θέλουμε τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Φωκίδα; και

Αν θέλουμε, πως πρέπει να είναι;

Αφορμές για ένα άρθρο υπάρχουν αρκετές.

Για απάντηση στα ερωτήματα του τίτλου, προσωπικά, ανέτρεξα στη σοφή σκέψη και γραφή ενός εκ των μεγαλυτέρων διανοουμένων της πατρίδας μας. Ο Κώστας Δουζίνας είναι Κοσμήτορας της Σχολής των Ανθρωπιστικών Σπουδών και Τεχνών του Birkbeck College του Λονδίνου και έχει συμμετοχή στην ίδρυση δύο νομικών σχολών στα Πανεπιστήμια Λονδίνου και Κύπρου. Έχει διδάξει σε διάφορα πανεπιστήμια στο Λονδίνο, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στην Πράγα, στη Φλωρεντία και στο Πεκίνο. Είναι δε αρχισυντάκτης του περιοδικού «Law and Critique» και ο Διευθύνων Σύμβουλος του εκδοτικού οίκου Birkbeck Law Press. Το άρθρο του με τίτλο «Τι Πανεπιστήμιο θέλουμε», ευρίσκεται στον ιστότοπο TVXS στην διεύθυνση  https://tvxs.gr/news/ellada/ti-panepistimio-theloyme  Στο παρόν κείμενο ενσωμάτωσα ένα μέρος του άρθρου του για λόγους απλοποίησης.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο αποφάσισα άλλη μια φορά να καταθέσω την ατελή άποψη μου έχει να κάνει με τις άδικες και αστήρικτες επικρίσεις κάποιων συμπολιτών μας ως προς την αναγκαιότητα  ύπαρξης των δυο πανεπιστημιακών τμημάτων του Γεωπονικού και του Ινστιτούτου Διεθνούς Εκπαίδευσης όπως ο νόμος Γαβρόγλου επιτάσσει, ΑΛΛΑ και για να αντικρουστεί η διαστρέβλωση από τον τοπικό βουλευτή  και το περιβάλλον του της μοναδικής αξίας αυτής της κατάκτησης για τον τόπο.  Παράλληλα να υπενθυμίσω στους  ποικιλώνυμους εκπροσώπους της τοπικής κοινωνίας ότι χρειάζεται περισσότερη γενναιότητα αν θέλουν να υπερασπιστούν τα κεκτημένα. Το πανεπιστήμιο μπορεί να το θεσμοθέτησαν ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Ηλ. Κωστοπαναγιώτου αλλά ανήκει στην Φωκίδα. Μπορεί και πρέπει να γίνει ο βασικότερος μοχλός ανάπτυξης μιας περιοχής που η πολιτική χρόνων δεν την ευνόησε.

Να υπενθυμίσω ότι το νομοσχέδιο Γαβρόγλου –αναμόρφωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης -, ξεκίνησε το 2017 και ολοκληρώθηκε το 2019.  Και το 2017 (αλλά και σήμερα), οι κακοπροαίρετοι κατηγορούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ ότι πρόκειται για προεκλογικό μέτρο. Πολύ φυσικό αφού ο αρχηγός τους Μητσοτάκης κάθε εβδομάδα ζητούσε εκλογές! Να θυμίσω πως στη συζήτηση για το νομοσχέδιο ενεπλάκησαν Δήμοι, ιδρύματα, Σύγκλητοι, καθηγητές, φοιτητικοί σύλλογοι, σωματεία. Σε εμάς εδώ αρκούσε συνήθως Μόνο η καταγγελία, και ενδεχομένως η κρυφή ελπίδα να μη γίνει τίποτε για να μπορούν ευκολότερα να κρατούν την περιοχή υποταγμένη. Ο νυν βουλευτής της ΝΔ  εκφραζόταν κατά των δυο τμημάτων, το κόμμα του καταψήφισε και σαν κυβέρνηση η πρώτη ενέργεια ήταν η δήλωση για κατάργηση του 2ου τμήματος . Τώρα με τον νόμο Κεραμέως έμμεσα θα καταργηθεί και το πρώτο. Οι δημοτικές παρατάξεις και σύλλογοι, δείχνουν ανεξήγητη(;) αδράνεια  και απάθεια σαν να πρόκειται για τετελεσμένο γεγονός. Οι πολίτες στη Φωκίδα δεν έχουν να περιμένουν τίποτε καλλίτερο αν χαθούν τα πανεπιστημιακά τμήματα. Οι ευκαιρίες δεν είναι άπειρες ούτε καθημερινές. Το Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας χάθηκε το 2013 με το σχέδιο Αθηνά. Ας μην επιτρέψουμε να χαθεί και η προσφορά στην περιοχή που έγινε με τον νόμο Γαβρόγλου.

Υπάρχουν και προφανώς καλόπιστοι πολίτες που θεωρούν την παιδεία θεραπαινίδα της οικονομίας. Με ύπουλο τρόπο καλοθελητές πολεμούν την ιδέα των δυο τμημάτων ποντάροντας στο αν θα βρουν εργασία και αν τους χρειάζεται η οικονομία της χώρας. Είναι οι ίδιοι που κάθε τόσο ξιφουλκούν για την 4η , 5η   βιομηχανική επανάσταση, την «έξυπνη;» γεωργία αλλά την ίδια ώρα μπερδεύουν την παιδεία με την τεχνογνωσία. Ή ακόμη χειρότερο καταφέρονται ενάντια στην δημιουργία πανεπιστημιακών τμημάτων που θα αναβάθμιζαν το επίπεδο γενικών και ειδικών γνώσεων, του εργαστηριακού εξοπλισμού, μα κυρίως της κριτικής σκέψης ενάντια σε κάθε εργαλειοποίηση της γνώσης. Σαν απάντηση σε όλα αυτά για κάθε καλοπροαίρετο ας πάμε στο παρακάτω απόσπασμα του κ. Δουζίνα. (Σημείωση. Πρέπει να θυμούνται οι εκπρόσωποι φοιτητών ΤΕΙ Άμφισσας ότι η τροπολογία Κωστοπαναγιώτου για την δυνατότητα απόκτησης πανεπιστημιακού πτυχίου κατατέθηκε μετά από συνεργασία μαζί τους και παραβρέθηκαν στην συζήτηση κ ψηφοφορία στη βουλή μετά από πρόσκληση του Η. Κωστοπαναγιώτου)

…Οι αρχές της παιδείας (του Κ Δουζίνα)

1.     Η πανεπιστημιακή παιδεία έχει εγγενή όχι εργαλειακή αξία. Η επιτυχία της δεν εξαρτάται από οικονομικά ή άλλα εξωγενή αποτελέσματα. Δεν διδάσκουμε τους νέους για να «συνεισφέρουν» στην οικονομία, αλλά για να μάθουν να σκέπτονται, να κρίνουν και να εμβαθύνουν την κατανόηση εαυτού και κόσμου.

Η μάθηση και η μαθητεία δεν αποτελούν απλά τη μετάδοση και απομνημόνευση γνώσεων, αλλά τη δημιουργία χαρακτήρα, την δυνατότητα κρίνειν και κρίνεσθαι, την ταυτόχρονη κοινωνικοποίηση και εξατομίκευση του πολίτη. Έτσι θα συνεισφέρουν και στην οικονομία.

2.     Μαθαίνουν βέβαια οι φοιτητές γνώσεις και δεξιότητες που θα χρησιμοποιηθούν επαγγελματικά. Μια γενική σύγκλιση της παιδείας με τις ανάγκες αναπαραγωγής της κοινωνίας είναι λοιπόν δεύτερος στόχος. Αλλά όπως η εργασία δεν αποτελεί το σύνολο της ζωής έτσι και οι επαγγελματικές γνώσεις δεν εξαντλούν το έργο της μάθησης

Όταν το πανεπιστήμιο γίνεται επαγγελματική σχολή… τότε σταματάει να καλλιεργεί την επιστήμη και γίνεται τεχνογνωσία.

3.  Η πανεπιστημιακή έρευνα συμβάλλει στην ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας και στο άνοιγμα νέων οριζόντων στη γνώση. Αλλά βασικός της σκοπός είναι η καλλιέργεια  του χαρακτήρα με την εμβάθυνση στις  έννοιες και αξίες του αντικείμενου και τη βελτίωση της μαθητείας. Είναι λάθος επομένως να πριμοδοτούμε αποκλειστικά την έρευνα που έχει άμεσο υλικό ή οικονομικό αντίκτυπο ή να θεωρούμε το ερευνητικό  δυναμικό υπηρέτη της οικονομίας.

Η οικονομική ανάπτυξη χρειάζεται γιατί μας επιτρέπει να πετυχαίνουμε αυτά που είναι σημαντικά για τον καθένα. Η κατανόηση του Όμηρου ή του Σαίξπηρ, της Βυζαντινής εικονομαχίας ή του Καβάφη είναι εξ ίσου πολύτιμες με την καλλιέργεια της ρομποτικής, της νανοτεχνολογίας ή της χρηματοπιστωτικής μηχανικής.

… Μια πλούσια κοινωνία που έχει ξεχάσει την παράδοσή της και έχει αποδομήσει τις αξίες της στο όνομα οικονομικών πλεονασμάτων δεν καταλαβαίνει τη σημασία της δικαιοσύνης, την αέναη περιπέτεια των ιδεών, τη λυτρωτική δύναμη του ωραίου και το εκστατικό πάθος του υπερβατικού. Σύντομα θα χάσει και τα πλούτη της.

4. Η παιδεία καλλιεργεί τη συλλογική δράση και τη δημοκρατική συμπεριφορά ... Το πανεπιστήμιο είναι εργαστήρι δημοκρατίας και προετοιμασία της ιδιότητας του πολίτη…

Το «καλύτερο» πανεπιστήμιο για την Ελλάδα σημαίνει αναβάθμιση σπουδών σε όλα τα επίπεδα και τέλος του πανεπιστήμιου ως εξεταστικού κέντρου και φάμπρικας παραγωγής πτυχίων…Το καλύτερο πανεπιστήμιο δεν μεταδίδει απλώς πληροφορίες – τις έχουμε πια στην άκρη των δακτύλων στο πληκτρολόγιο. Καλλιεργεί την σκέψη, την παρρησία, τον κριτικό στοχασμό και αναστοχασμό και την πειθαρχία μάθησης και δημιουργίας.

Η παιδεία ως προνόμιο και εμπόρευμα

Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη άποψη που βλέπει την παιδεία ως προνόμιο και εμπόρευμα. Σύμφωνα με το Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, οι Έλληνες πλούσιοι ξοδεύουν πέντε φορές πιο πολλά για την παιδεία των παιδιών τους από ό,τι οι φτωχοί. Και όταν η παιδεία λειτουργεί ως εμπόρευμα συντελεί στην αναπαραγωγή των ανισοτήτων.

 Όπως είπε ο Μητσοτάκης, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, σε συνέντευξη που έδωσε στο ΣΚΑΪ και αναπαράχθηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει την ίδρυση όχι μόνο μη κερδοσκοπικών αλλά και ιδιωτικών πανεπιστημίων για να υπάρχει ανταγωνισμός. Αλλά τι σημαίνει ανταγωνισμός στον χώρο της παιδείας; Ποιος θα βάλει τα ψηλότερα δίδακτρα, ποιος καθηγητής θα παίρνει τα περισσότερα χρήματα, πώς θα ανταγωνιζόμαστε οικονομικά σαν να είναι η παιδεία οδοντόπαστα και οι φοιτητές πελάτες;

Στην Μεγάλη Βρετανία, που μέχρι πρόσφατα είχε τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο, τα τελευταία είκοσι χρόνια οι κυβερνήσεις υιοθέτησαν αυτό το μοντέλο και ιδεολογικά και ως μέρος των πολιτικών λιτότητας. Αφαίρεσαν από την κρατική χρηματοδότηση το ένα τρίτο περίπου που δίνονταν στα πανεπιστήμια για την υποστήριξη της διδασκαλίας. Έτσι ενώ τα Πανεπιστήμια παρέμειναν δημόσια αναγκάστηκαν να επιβάλλουν 9,000 λίρες δίδακτρα για να καλύψουν το έλλειμμα…. Με τέτοια στοιχεία οι φοιτητές-πελάτες αποφασίζουν ποιο πτυχίο θα αγοράσουν. Σταδιακά τα  δημόσια πανεπιστήμια θα αρχίσουν να χρεωκοπούν τα ιδιωτικά να πολλαπλασιάζονται. Αλλά ταυτόχρονα το συνολικό σύστημα παρακμάζει, τα Βρετανικά πανεπιστήμια φθίνουν, όπως και με το Brexit οι Βρετανοί πυροβολούν τα πόδια τους.

Αυτά επιδιώκουν τα αλλεπάλληλα μέτρα της κυβέρνησης για τα πανεπιστήμια. Να οδηγήσουν το δημόσιο πανεπιστήμιο και την ανταλλαγή ιδεών σε παρακμή.

Τετάρτη, 17 Φεβρουαρίου 2021

ΧΙΟΝΙ κ 4Χ4 ...με το νερό των ονείρων...


 

"Ήμουν βουνό/ήσουν θάλασσα/κι άλλο τρόπο δεν είχαμε/να έλθουμε κοντά

έκανες εσύ τα όνειρά σου βροχή και χιόνι/κι έκανα τα όνειρά μου ρέματα και ποτάμια

κι έτσι μένουμε/δεμένοι με το νερό των   ονείρων" (Γ. Καλπούζος)                                                                                                           

Στην οθόνη της τηλεόρασης περνούσαν οι σκηνές από την ταινία  Vivir Dos Veces που στα Ελληνικά ο τίτλος «Ζήσε δυο φορές αγάπα μία». Από το παράθυρο περνούσαν οι ακτίνες ενός λαμπρού ήλιου στο φόντο των απέναντι χιονισμένων βουνών.

Έκλεισα με βιασύνη την τηλεόραση. Η ταινία μπορούσε να περιμένει. Το χιόνι μετά από καιρό όχι. Προβληματίστηκα αν θα άλλαζα ζαντολάστιχα. Επικράτησε η ώριμη σκέψη. Μόνος στο βουνό δεν είναι ώρα για δύσκολα. Η περιπέτεια μπορεί να περιμένει.

(μπαλέτο κλαδιών

που χορεύουν στο χιόνι(Παβέζε)


Πέταξα στο αμάξι το χιονόφτιαρο για καλό και για κακό, τις μπότες το σκούφο, τα γάντια και άλλη μια φορά αισθάνθηκα την πλημύρα μιας γνώριμης  γλυκιάς αναμονής.

Στα τέλη της 10ετίας του 1990, στα πλαίσια του ορειβατικού Ιτέας ξεκινήσαμε μια μικρή παρέα, Χρήστος, Λάζαρος, Νίκος, Κώστας, Γιώργος Σπύρος και μερικοί ακόμη, την 4Χ4 λέσχη της περιοχής μας.  Για 4-5 χρόνια, μας δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσουμε πραγματικά τον νομό, να οργανώσουμε εξορμήσεις στις γύρω περιοχές και αργότερα να φτάσουμε ως την περίφημη Βάλια Κάλντα και όχι μόνο. Μα δεν ήταν η αδρεναλίνη  η μόνη μας έγνοια. Το σημαντικότερο ήταν η μέσα από την παρέα  ομαδική γνώση που συσσωρεύτηκε καθώς η ομογενοποιημένη συντροφιά δημιουργούσε εμπειρία και άποψη. Σύνθημα μας το 4Χ4 δεν είναι σκοπός αλλά μέσον. Νομίζω πως μόνο έτσι μπορούμε και σήμερα να ξαναρχίσουμε.

Στρίβω στο χωματόδρομο.

Η ίδια διαδρομή 100δες φορές, αλλά και κάθε φορά τόσο διαφορετική! Τις προηγούμενες ημέρες χάζευα τα φτιαγμένα τζιπάκια, συνήθεια από παλιά, μα τώρα «αποδοτικότερη» καθόσον οι 10δες ομάδες στο ΦΜ δεν αφήνουν ούτε άγιο να ησυχάσει. Αναρτήσεις λάστιχα εργάτες σηκώματα «σπιρούνια και καυτές σέλλες», όλα στο βωμό; Μιας φωτό και μερικών like, όπου το αμάξι συνήθως ισορροπεί μεταξύ επαναφοράς στους 4 τροxoύς και μιας ελεγχόμενης συνήθως τούμπας. Αρκετά 4Χ4 όμορφα φτιαγμένα, νεανικά, με σοβαρό εκτός δρόμου εξοπλισμό κυκλοφορούν και στην περιοχή μας. Ελπίζω να βρεθούμε άλλη μια φορά ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ώστε να ανασυστήσουμε την λέσχη 4Χ4. Ο μηχανοκίνητος αθλητισμός σε σωστή βάση, έχει πολλά να δώσει στην περιοχή, και πρώτα πρώτα να σπάσει την απομόνωση στην οποία είναι καταδικασμένος ο νομός  Φωκίδας, ώστε με πολύ λίγα να προσφέρει πολλαπλάσια.


"Το ανέβαλες. Κακοκαιρία μεγάλη, πέσανε χιόνια κλείσανε οι δρόμοι, πάγοι, μεγάλη ολισθηρότης. Καλά έκανες. Εάν δεν είναι ολισθηρή η επιθυμία προς τι να έρθει; (Κική Δημουλά)

    ΑΛΛΩΣΤΕ

...Το χιόνι δεν προσπαθεί τίποτα να πει: Είναι μονάχα μια ερώτηση που

απλώνει μυριάδες ερωτηματικά πάνω στον κόσμο... (Emilio Pacheco)

2ο μέρος "Ο αγώνας κατά της πανδημίας Αγώνας για Κοινωνική Δικαιοσύνη

                                                              Πανδημία και Κοινωνία Πριν λίγη ώρα η κυβέρνηση συνεχίζοντας και αυξάνοντας τα...