Κοινωνική ασφάλιση & Νεοφιλελευθερισμός

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΚΑΙ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ


Η πορεία της ασφάλισης ξεκινά από τόσο μακριά, όσο παλιά είναι και η αγωνία του εργαζόμενου ανθρώπου για την επιβίωση του στις περιπτώσεις απώλειας της ικανότητας του για εργασία. Από την αρχική μορφή, την αποταμίευση μέχρι τις πιο προωθημένες μορφές ασφάλισης, η ιστορική διαδρομή χαρακτηρίζεται από την αγωνία του εργαζόμενου προκειμένου να εξασφαλίσει τον εαυτό του & την οικογένεια του από τις πιθανές περιπτώσεις ασθένειας, αναπηρίας, θανάτου, γενικά κάθε αδυναμίας για εργασία. Στην ιστορικά αυτή διαδρομή η ασφάλιση καθοριζόταν από τον τρόπο παραγωγής των υλικών αγαθών και οι μορφές , η έκταση , ο χαρακτήρας της προσδιοριζόταν από τους αντικειμενικούς οικονομικούς νόμους του κοινωνικού συστήματος που υπήρχε. Έτσι στη φεουδαρχία οι συντεχνίες φρόντιζαν για τα μέλη τους. Στον καπιταλισμό ο πενιχρός μισθός του εργάτη δεν του επέτρεπε την αποταμίευση. Τότε δημιουργήθηκαν οι πρώτες μορφές ταξικής αντίστασης , μια από τις οποίες ήταν οι σύλλογοι φιλίας και αλληλοβοηθείας, πρώτη μορφή εργατικής αλληλεγγύης. Αργότερα τα συνδικάτα που προέκυψαν καταπιάστηκαν και με το πρόβλημα της ασφάλισης. Το εργατικό κίνημα περνώντας από την ουτοπία στον επιστημονικό σοσιαλισμό έφτασε να διατυπώσει το πρόγραμμα του το οποίο πέρασε στη σφαίρα του πραγματοποιήσιμου όταν το 1918 η Οκτωβριανή επανάσταση "ψήφισε " την πλήρη κοινωνική ασφάλιση όλων ανεξαιρέτως των εργαζομένων. Στο σημείο αυτό θεωρούμε αναγκαία μια βαθύτερη ιστορική ματιά και αυτό γιατί η πορεία του συνδικαλιστικού κινήματος αλλά και η ανίχνευση του ρεφορμισμού σαν δομικό του στοιχείο είναι κατά την άποψη μας άρρηκτα δεμένη με την πορεία της ασφάλισης. Κατά κύριο λόγο από μόνη της η "ασφάλιση" είναι ικανή να προδιαγράψει ολοκληρωμένα μια συνδικαλιστική παράταξη η ακόμα και ένα κόμμα, καθώς γύρω από αυτήν θα περιπλεχθεί το κουβάρι των κοινωνικών σχέσεων, ημερομίσθιο αξιοποίηση αποθεματικών -οικονομικός κύκλος- εργάσιμος χρόνος , ελεύθερος χρόνος.

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Στην Ευρώπη η ασφάλιση ξεκινά δεμένη στο κατάρτι των συντεχνιών. Τα βρετανικά συνδικάτα καταναλώνονται σε δημιουργία συνεταιρισμών καθώς και συλλόγων φιλίας και ασφάλισης. Θεωρούσαν πως τα συστήματα αλληλεγγύης ήταν απαραίτητα για την ανάπτυξη των συνδικάτων και συνέδεαν τον συνδικαλισμό με αυτά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι πως οι συνδικαλιστές των συντεχνιών αντιμάχονταν κάθε κυβερνητικό σχέδιο κοινωνικής ασφάλισης γιατί θεωρούσαν πως θα έχαναν κομμάτι της εξουσίας των. Ουδέποτε συνδικαλιστής εκλεγμένος σε κοινοβούλιο εκείνα τα χρόνια ζήτησε η προώθησε νόμο για θέσπιση πχ επιδομάτων ανεργίας κτλ. Το ίδιο πνεύμα επικράτησε και στην Αμερικάνικη Ομοσπονδία Εργασίας. Οι φραγμοί αυτοί άρχισαν να υποχωρούν κάτω από την πίεση και την πάλη της μεγάλης μάζας των εργαζομένων που κατά κύματα εισέρεαν στην βιομηχανία . Ας αναφερθεί ότι στην Αγγλία το πρώτο ισχυρό χτύπημα οι συντεχνίες το δέχτηκαν στην απεργία των λιμενεργατών τον Αύγουστο του 1889 με γραμματέα της απεργιακής επιτροπής την Ελεάνορ Άβελιζκ - κόρη του Μάρξ -. Στη Γαλλία εμφανίστηκαν τα λεγόμενα χρηματιστήρια εργασίας τα οποία διέθεταν ταμεία ανεργίας και ατυχημάτων. Όμως αυτή την περίοδο έχουμε την είσοδο για πρώτη φορά της αυτονομίας των συνδικάτων στη πολιτική σκηνή, και μάλιστα σόλο το μήκος και πλάτος. Στην Αγγλία οι friendly societies με πάνω από 5 εκατομ. Μέλη οργανώνουν σχολεία συνεργατικές κτλ. Οι γερμανοί το 1890 φτάνουν τα 800.000 μέλη οι χαρτιστές με τα σχολεία τους παλεύουν την «καθαρά προλεταριακή εκπαίδευση» κτλ. Η ανάπτυξη της μεγάλης βιομηχανίας χτυπά τις συντεχνίες αλλάζοντας την πορεία της κοινωνικής ασφάλισης. Τώρα στο βαθμό που ζητούμενο είναι η σταθεροποίηση των εργατικών δυνάμεων σε συγκεκριμένο χώρο - χρόνο αναπτύσσονται από τους εργοδότες μορφές κοινωνικής ασφάλισης.
Η Κ.Α θα δεθεί με την βιομηχανία στο βαθμό που είναι αναγκαίο να "σταθεροποιηθεί" ο εργάτης . Μια δυναμική ισορροπία στην οποία το ένα άκρο θα κρατήσει και η κοινωνική λεγόμενη ασφάλιση. Έτσι η ασφάλιση Αμερικάνικου τύπου θα εμφανιστεί σαν όργανο ρύθμισης - ελέγχου της εργατικής δύναμης στο βαθμό που απαλλάσσεται η βιομηχανία από πρόσθετα έξοδα συντήρησης και αναπαραγωγής της εργατικής τάξης. Για τον ίδιο λόγο στη Γαλλία οι 2 τομείς που πρωτογνώρισαν πραγματικά συστήματα ασφάλισης είναι τα ορυχεία και οι σιδηρόδρομοι. Στα ορυχεία θα αρχίσει το 1852 μετά από τρομερές καταστροφές των ορυχείων της Ουρ με αυτοκρατορικό διάταγμα, καθώς δεν υπήρχαν πρόθυμοι εργάτες για εργασία-αυτοκτονία. Σε σχόλιο της εποχής διαβάζουμε."....για να αναπτύξει τα ορυχεία της Λιέγης το κράτος δημιουργεί ένα πραγματικό ταμείο εργατικών ασφαλίσεων..."
Ανάλογο σύστημα εγκαινιάζει ο Βίσμαρκ στη Γερμανία με σκοπό την τάχιστη ανάπτυξη της βιομηχανίας. Μεμονωμένες βιομηχανίες ξεκινούν συστήματα ασφάλισης προκειμένου να εξελιχθούν. Οι κύριες μορφές οργάνωσης της παραγωγής από τους εργοδότες θα είναι το οικοτροφείο και η πόλη εργοστάσιο. Οι δύο αυτές μορφές ενώ έλυναν το πρόβλημα συγχρόνως το καθιστούσαν εντονότερο καθώς έθεταν φραγμούς στην κινητικότητα των εργαζομένων η οποία αποτελεί θεμελιώδη λίθο στην καπιταλιστική παραγωγή, η οποία στις μέρες μας καθιστάτε βασική ανάγκη.(στα πλαίσια του Νεοφιλελευθερισμού).Ειδικά στους σιδηροδρόμους εφαρμόστηκε σαν κίνητρο παραμονής στην εργασία αυτή. Έτσι η ανάπτυξη της βιομηχανίας μαζί με την κατανάλωση της εργατικής δύναμης φέρνει και τον καινούργιο τρόπο ανασύσταση της. Όλα καλά αλλά γεννιέται η ανησυχία στο κεφάλαιο μήπως ριζώσει στον λαό η "αυταπάτη" πως ο εργαζόμενος αποκτά εισόδημα και χωρίς να εργάζεται. Άρα πρέπει να μπει αδιαπραγμάτευτη αρχή πως ασφάλιση δικαιούται μόνο όποιος βρίσκεται σε αναγκαστική αργία , με ανάλογες κάθε φορά προϋποθέσεις.
Το κόστος της ασφάλισης, καλλίτερα της αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης θα το αναλάμβανε το κράτος αφού 1. Υπήρχε ανάγκη σε εθνικό επίπεδο να προωθηθούν τα σχέδια της αστικής τάξης.2. Η κινητικότητα των εργαζομένων δεν επέτρεπε στον καπιταλιστή να οικοδομήσει αυτόνομο σύστημα ασφάλισης. Η μετάβαση από τα αυτόνομα ταμεία αλληλοβοηθείας στην κρατική ασφάλιση σηματοδοτεί και την «προσαρμογή» των εργαζομένων, το δέσιμο τους στην αστική τάξη. Ένα ολόκληρο πλέγμα που περιλαμβάνει ασφάλεια , παιδεία, υγεία, επιτήρηση και καταστολή εξυφαίνεται. Τα συνδικάτα συνδιαχειριζόμενα τα κρατικά ταμεία και όχι μόνο «ανέδειξαν» την αντίφαση που ενυπάρχει εντός τους. Από τη μια μεριά εχθρότητα απέναντι στο κεφάλαιο και από την άλλη αναγνώριση και εξασφάλιση εντός της καπιταλιστικής σχέσης με εγγυητή το κράτος. Τελικά στην Ευρώπη οικοδομήθηκε , με βάση την κοινωνική ασφάλιση το λεγόμενο κράτος πρόνοιας (ουσιαστικά μετά το 1940) το οποίο δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με αυτήν. Το κράτος περιβλήθηκε με τον μανδύα του προστάτη των εργαζομένων, του ουδέτερου εξισοροπιστή των ταξικών διαφορών και αντιθέσεων αλλά και υπεράνω αυτών.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Στο ψήφισμα της 1μαη εκδήλωσης του 1894 η εργατική τάξη δια του Καλλέργη θα ζητήσει "...να απονέμεται σύνταξης εις τους εκ της εργασίας παθόντας και καταστάντας ανικάνους προς συντήρησιν εαυτών και της οικογενείας των..." Από τότε σόλα σχεδόν τα καταστατικά ομίλων, συνδέσμων, σωματείων, θα επαναλαμβάνονται τα παραπάνω. Στο καταστατικό του ΣΤΕΤ (Σύνδεσμος Εργατικής Τάξης) του Δρακούλη θα γραφεί "...η πολιτεία οφείλει να νομοθετήσει συντάξεις δια τους υπερηλίκους εργάτας να θεσπίσει ασφαλιστικόν σύστημα κατά του κινδύνου της ανεργίας..." Στο πρόγραμμα του Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθήνας του Γιαννιού θα ζητηθεί "... Η παροχή της ιατρικής της παιδείας και της δικαιοσύνης δωρεάν...καθώς και σύσταση εθνικής ασφάλειας που θα φροντίζει για τις ασθένειες τα δυστυχήματα την ανικανότητα τα γεράματα και την ανεργία των εργατών..."
Όλα αυτά οι καπνεργάτες οι σιδηροδρομικοί, οι τυπογράφοι οι λιμενεργάτες θα τα διεκδικήσουν μέσα από σκληρές συγκρούσεις. Θα πιέσουν για νομοθετική ρύθμιση-κατοχύρωση της ασφάλισης. Το 1922 με το νόμο 2868 ιδρύεται ταμείο με εισφορές 3% εργοδοτών 6% εργατών. Ποτέ δεν εφαρμόστηκε. Στις προεκλογικές περιόδους τα κόμματα εξουσίας ξέθαβαν την ασφάλιση και την έθαβαν μετά τις εκλογές. Στα 1930 ξεκινάει η ΓΣΕΕ καθυστερημένα τη μάχη της ασφάλισης. Στις 1/3/1930 αντιπροσωπία της επισκέπτεται τον πρωθυπουργό Βενιζέλο και του θυμίζει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις. Ο τελευταίος όχι μόνο αρνήθηκε αλλά ζήτησε να παραδεχτεί επίσημα η ΓΣΕΕ ότι ποτέ αυτός δεν έδωσε τέτοιες υποσχέσεις. Βέβαια μέχρι το 1930 έχουν ιδρυθεί πάνω από 30 ταμεία σύνταξης που καλύπτουν 70.000 μέλη. Στη μεγάλη τους πλειοψηφία αφορούν τραπεζοϋπαλλήλους, δημόσιους υπαλλήλους και στρατιωτικούς. Οι τελευταίοι έχουν ταμείο από το 1852(ξηράς) και από το 1856 (πολεμικού ναυτικού). Στα 1932 με το νόμο 5733 και με τον 6296/34 μπαίνει η βάση ίδρυσης του ΙΚΑ, το οποίο αρχίζει την λειτουργία του το 1937.
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε πως ο θεσμός της ασφάλισης στην Ελλάδα δεν ξεκίνησε για να καλύψει ανάγκες των εργαζομένων αλλά χρησιμοποιήθηκε για ενσωμάτωση συγκεκριμένων ομάδων διασυνδεόμενων με διαχείριση της κρατικής εξουσίας (στρατιωτικοί κτλ). Έτσι το 1934 από τους 2.300.000 εργαζόμενους ασφαλισμένοι είναι 208.000. Η ασφάλιση των αγροτών ξεκινά το 1961( Ν. 4169/61) η επέκταση του ΙΚΑ ολοκληρώνεται το 1982 με ταυτόχρονη ίδρυση του ΤΕΑΜ, το ΤΣΜΕΔΕ ΤΟ 1934, το ΤΕΒΕ το 1934 κτλ. Το 1945 έχουμε την ασφάλιση ανεργίας, την παροχή οικογενειακών επιδομάτων το 1958. Παράλληλα από το 1930 ξεκινά η δημιουργία των επικουρικών ταμείων από ομάδες εργαζομένων με δυνατή συνδικαλιστική παρουσία και εξασφάλιση. (μέταλλο 1935, Αρτοποιοί 1936, λιπάσματα 1937, γενίκευση μετά το 1982. Μία παρένθεση είναι αναγκαία. Το ΙΚΑ αναλαμβάνει παροχές σύνταξης ασθένειας ατυχήματος. Ανεργία, στράτευση, Οικογενειακά επιδόματα υπάγονται στον ΟΑΕΔ.
Κράτος πρόνοιας στην Ελλάδα αντίστοιχο της Ευρώπης δεν δημιουργήθηκε. Μόνο στη πρώτη περίοδο διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ πάρθηκαν ορισμένα κοινωνικά μέτρα τα οποία πολύ σύντομα καταργήθηκαν. ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ το οποίο ξεφεύγει από τους εκπροσώπους μας, τα μέτρα αυτά δεν πάρθηκαν για να προχωρήσει η βιομηχανία στη χώρα όπως στην Ευρώπη, αλλά για βοηθήσει τη συσσώρευση κεφαλαίου στην Ελλάδα, να ορθοποδήσει η αστική τάξη που τα χρόνια εκείνα βρισκόταν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέσει (προβληματικές κτλ).Έτσι ιστορικά , πολιτικά, κοινωνικά, είναι άτοπο η συνδ. ηγεσία να παλεύει το νεοφιλελευθερισμό από θέσεις κράτους πρόνοιας το οποίο ουδέποτε υπήρχε στην Ελλάδα, αλλά και το οποίο όπου δημιουργήθηκε είναι άλλες οι συνθήκες ανέλιξης και ύπαρξης του.

ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
Ένα από τα μεγαλύτερα αρνητικά του παρόντος συστήματος πρόνοιας είναι ότι όχι μόνο υπονομεύει και καταστρέφει την οικογένεια αλλά επίσης δηλητηριάζει τις πηγές της ιδιωτικής φιλανθρωπικής δραστηριότητας...""...πρέπει να συρρικνωθεί η κοινωνική ασφάλιση σταδιακά ζητώντας από τον κόσμο να κάνει τις δικές του ρυθμίσεις για την σύνταξη του..." Ο νεοφιλελευθερισμός μέσα από τα γραπτά του Μ. Φρίντμαν βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Η γραμμή της αστικής τάξης είναι ξεκάθαρη. Δύο λέξεις κλειδιά "δικές του ρυθμίσεις¨ και "σταδιακά". Πράγματι η επίθεση στα ασφαλιστικά κεκτημένα κλιμακώνεται πάνω από 20 χρόνια παγκόσμια.. Προφανώς για να δοθεί ευκαιρία στους Λάτσηδες να ασκήσουν την φιλανθρωπική δραστηριότητα τους. Στο ίδιο διάστημα γιγαντώνονται οι ιδιωτικές εταιρείες ασφάλισης. Στο βαθμό δε που οι εργαζόμενοι δεν συναινούν οι κυβερνώντες θα προετοιμάσουν τη μετατροπή της κοινωνικής σε ιδιωτική, όπου οι παροχές είναι σχετικές με το πακέτο που πληρώνει ο εργαζόμενος και αποδέχεται ο ασφαλιστής και όχι βάση της ανάγκης του εργαζόμενου. Πάλι το ασφαλιστικό πακέτο εξαρτάται από εξωγενής ως προς τον εργαζόμενο παράγοντες με τρόπο που πάντα να καλύπτεται ο ασφαλιστής από ζημιά. Βασικά επιχειρήματα τους, τα ελλείμματα των ταμείων, οι υψηλές παροχές, τα χαμηλά ασφάλιστρα, η σχέση συνταξιούχων προς εργαζόμενους κτλ. Στην πραγματικότητα διακαής πόθος του κεφαλαίου είναι να μηδενίσει το λεγόμενο μη μισθολογικό κόστος-βασικά τη συμμετοχή του κεφαλαίου στην ασφάλιση, προκειμένου να αυξήσει το ποσοστό κέρδους και την ανταγωνιστικότητα του προϊόντος του. Δυστυχώς στην Ελλάδα σε πολύ μεγάλο βαθμό έχει επιτευχθεί για τους ασφαλισμένους στο ΙΚΑ. Οι νέες εργασιακές σχέσεις βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με το καθεστώς ασφάλισης καθώς δημιουργούν ολοκληρωμένα τις προϋποθέσεις όχι μόνο μικρής καταβολής ασφαλίστρου έως καθόλου, αλλά κύρια κατάργηση της κοινωνικής ασφάλισης. Η εργασία των μεταναστών, η ανεργία η μειωμένη απασχόληση που μεταφράζονται σε 30% του εργατικού δυναμικού δημιουργούν κίνητρα αποφυγής στη καταβολή της εισφοράς και εισφοροκλοπής από τον εργοδότη. Το μέγεθος του προβλήματος είναι μεγάλο. Ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε .
Υπάρχει πράγματι σοβαρή μείωση των αποθεματικών των ταμείων. Η μείωση αυτή προέκυψε από την κατάθεση των αποθεματικών στην Τράπεζα της Ελλάδας με επιτόκιο που καθοριζόταν από τις κυβερνήσεις (νομισματική επιτροπή) με τον αναγκαστικό νόμο 1611/1950. Από το 1951 μέχρι το 1954 το επιτόκιο ήταν 5% ενώ ο πληθωρισμός έφτανε το 15,1% και το επιτόκιο των καταθέσεων 7%. Από το 1954 έως το 1971 το επιτόκιο είναι 4,00% .Από το 1972 έως το 1973 ο πληθωρισμός κλιμακώνεται από 15,5% έως 26,8% με επιτόκιο κατάθεσης από 4%. Τα δύο αυτά χρόνια τα πλεονάσματα των ταμείων έχασαν το 1/3 της αξίας των. Μόνο για το ΙΚΑ η απώλεια εσόδων από διαφορά επιτοκίων από το 1970 έως το 1987 ανέρχεται σε 500 εκατ. Ε. Την ίδια ώρα τα ταμεία δανείζονταν από τις τράπεζες με επιτόκια έως 32%. Οι επιβαρύνσεις του ΙΚΑ από τόκους δανείων την περίοδο 1982 - 1989 ξεπέρασαν τα 700 εκατ. Ε. Το σημαντικότερο. Την περίοδο 1950 - 1980 τα ταμεία βρίσκονταν σε περίοδο κεφαλαιοποίησης και μετά πέρασαν στη διανεμιτική περίοδο. Η σχέση ασφαλισμένων/συνταξιούχων για το ΙΚΑ ξεκινά από 17,27/1 το 1950 και φτάνει 2,77/1 το 1990. Βέβαια η σχέση αυτή και πλαστή είναι λόγω της διευρυμένης εισφοροδιαφυγής και επικίνδυνη για το συνδικαλιστικό κίνημα να την κάνει σημαία του. Όσο για την θεωρία των προστίμων για μη πληρωμή ασφαλίστρων? Σίγουρα ακόμη και αν οι ανύπαρκτοι ελεγκτικοί μηχανισμοί την καταγράψουν, σίγουρα τα τελικά πρόστιμα είναι μικρότερα από το κέρδος των εργοδοτών αν οι τελευταίοι τα είχαν επενδύσει.
Επί Ν.Δ ενώ οι δανειακές ανάγκες του κράτους αυξάνονται απαγορεύτηκε στα ασφαλιστικά ταμεία να επενδύουν τα διαθέσιμα τους σε τίτλους του δημοσίου Από το 1980 δεν υπάρχουν πλεονάσματα, αλλά δάνεια όπως παραπάνω γράφτηκε. Από το 1994 έως το 2004 βάση του νόμου 2042/92 επιτρέπεται το 20% των διαθεσίμων να επενδύονται σε μετοχές και ακίνητα και σε τίτλους δημοσίου. Την ώρα της χρηματιστηριακής φούσκας το ΠΑΣΟΚ επέλεξε να αυξήσει το όριο επένδυσης από 20% σε 23% (ν. 2676/99) κάνοντας γαργάρα και τις υπερβάσεις του ορίου αυτού. Συγχρόνως μέρος των αποθεματικών ταμείων κατευθύνεται στο χρηματιστήριο για αποκρατικοποιήσεις Δημόσιων οργανισμών. Με το νόμο 2216/94 δημιουργείται κεφάλαιο στην τράπεζα της Ελλάδας από τα μη επενδυμένα κεφάλαια ασφαλιστικών ταμείων και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που επενδύονται σε τίτλους του ελληνικού δημοσίου από τη δευτερογενή αγορά. Η απόδοση και αυτών των κεφαλαίων ξεκινά από 8,2% το 1994 και φτάνει 1% στα 2004 σε αποπληθωρισμένες τιμές, τα δε 2005 και 2006 οι αποδόσεις είναι οριακές. (Στις 31-12-05 τα ταμεία είχαν καταθέσει στο κοινό ταμείο της Τράπεζας της Ελλάδας 11,1 δις Ε). Συνολικά περίπου στα 60 δις Ε υπολογίζεται η απώλεια των αποθεματικών από 1950 έως 1975. 3,5 δις ευρώ χάθηκαν στο τζογάρισμα, περίπου 9 δις χρωστάει το κράτος και 3,2 δις χρωστούν οι ιδιώτες στο ΙΚΑ. Το κράτος ουδέποτε τήρησε την υποχρέωση του για καταβολή κεφαλαίων στην κοινωνική ασφάλιση. Τόσο προηγουμένως με το νόμο Σιούφα σύμφωνα με τον οποίο έπρεπε να δίνει 10% (3/9) για τους μετά το 1993 εργαζόμενους όσο και τώρα που υποχρεώνεται σε 1% του ΑΕΠ ετησίως. Να σημειώσουμε εδώ πως η πλειοψηφία της ΓΣΕΕ που αποδέχτηκε το νόμο Ρέππα, και την μετατροπή του 10% (3/9) σε 1% του ΑΕΠ ουσιαστικά αβαντάρισε τις κυβερνήσεις αφού τα αντιστοιχούντα ποσά και η διαφορά τους όπως φαίνεται στα παρακάτω είναι.
ΕΤΟΣ 3/9 1% ΔΙΑΦΟΡΑ
2003 2,555 1,373 -1,182
2004 2,004 1,450 -1,317
2005 2,915 1,611 -1,304
Όλα αυτά για να δούμε το πόσο προβληματική μπορεί να είναι η ασφάλιση στη χώρα μας και να προδιαγράψουμε την συνέχεια. Πριν όμως ας δούμε ένα ερώτημα....
. Υπάρχει σχέση ασφάλισης και φορολογίας? Ο επιχειρηματίας στη πραγματικότητα δεν πληρώνει κανένα ασφάλιστρο, καθώς όλο το ποσό προέρχεται από την εργασία του εργάτη. Φαίνεται όμως πως πληρώνει ενώ την ίδια ώρα σαν σύνολο τάξης ο καπιταλιστής και εκμεταλλεύεται δωρεάν τα αποθεματικά των ταμείων, και κερδίζει από τους τόκους δανειοδότησης των ταμείων, αλλά και υπολογίζει το ποσοστό κέρδους του στο τελικό προϊόν βάση των "συνολικών " εξόδων του άρα βγάζει κέρδος και από τη "συμμετοχή" στο ασφάλιστρο.
Το πρόβλημα των ταμείων δεν είναι λογιστικό. Είναι πολιτικό και σαν τέτοιο πρέπει να το αντιμετωπίσουμε.
Στόχος σήμερα είναι η μετατροπή της ασφάλισης από διανεμητική σε ανταποδοτική-κεφαλαιοποιητική. Ας δούμε τους όρους.
Διανεμητικό είναι το ασφαλιστικό σύστημα όταν οι εισφορές καλύπτουν τις παροχές στο δοσμένο χρόνο. Τα αποθέματα θα είναι μικρά, ικανά να αντιμετωπίσουν απρόβλεπτα έξοδα.
Ανταποδοτικό – κεφαλαιοποιητικό, είναι όταν οι ασφαλιστικές παροχές είναι ανάλογες των εισφορών ενός εκάστου.
Αναδιανεμητικό σύστημα έχουμε όταν βοηθάει στην αναδιανομή των παροχών ενισχύοντας τα χαμηλότερα στρώματα επεμβαίνοντας σε βάρος της ανταποδοτικότητας.
Ο συνταξιούχος καταναλώνει προϊόντα που παράγονται στο παρόν από εργαζόμενους. Αυτές οι αξίες χρήσεις δεν αποθεματοποιούνται. Άρα αυτή καθεαυτή η πράξη της ασφάλισης είναι διανεμητική.
Όχι λέει ο νεοφιλελευθερισμός. Οι εργαζόμενοι πρέπει να καταθέτουν τόσα χρήματα σαν εισφορά ώστε να υπάρχουν χρηματικά αποθέματα Τα αποθέματα θα αξιοποιούνται σαν μετοχές και τα κέρδη από τα αποθεματικά θα μοιράζονται αναλογικά με ότι ο καθένας προσέφερε σαν εργαζόμενος. Σαυτή τη βάση στηρίζεται και η ιδιωτική ασφάλιση. Επειδή όμως δεν μπορούν να πλασάρουν κατευθείαν την ιδιωτική ασφάλιση ιδιωτικοποιούν την κοινωνική. Δέχονται δηλαδή τη συμμετοχή του κράτους σαν εθνική σύνταξη που θα καλύπτει εν είδη βοηθήματος τύπου ΕΚΑΣ το σύνολο η το μεγαλύτερο μέρος των ηλικιωμένων.
Προκειμένου να περάσουν αυτή τη θέση την ανάγκη της κεφαλαιοποίησης, δεν έχουν παρά να κινδυνολογήσουν. Το ΝΑΤ "χρεοκόπησε" το ΙΚΑ το ίδιο κτλ. Όσο για τα υγιή λεγόμενα ταμεία προβλέπουν οι αναλογιστικές μελέτες τους πολύ γρήγορα τη συντέλεια του κόσμου. Επικαλούνται δήθεν δημογραφικές εξελίξεις. Η αλήθεια παραμένει Τα ασφαλιστικά ταμεία πρέπει να χρεοκοπήσουν για να πλουτίσει ο άλλος πόλος. Αν το εργατικό κίνημα πέσει στη παγίδα του κεφαλαιοποιητικού-ανταποδοτικού θα αποδειχθεί πολύ σύντομα πως θα υπάρχουν υγιή ταμεία μόνο αν δεν δίνουν συντάξεις.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & του Χρηματιστηρίου
Ας υποθέσουμε πως εργαζόμενος αποθεματοποιεί μέσω κεφαλαιοποιητικού συστήματος για 30 χρόνια. Ποιος εξασφαλίζει τις αποδόσεις? ειδικά αν το σύνολο του πληθυσμού ακολουθεί τον ίδιο δρόμο? Το παράδειγμα της Χιλής της Ενρον και 10δων εταιρειών είναι εύγλωττο. Πέρα από αυτά. Τα αποθέματα σωρεύονται σαν χρήμα. Το σύγχρονο χρήμα όλο και περισσότερο παύει να είναι εμπόρευμα, δεν αντιστοιχεί σε σταθερές αξίες, δεν αποθησαυρίζετε. Η κεντρικές τράπεζες σε επίπεδο πλανητικό (3-4 μόλις) ρυθμίζουν την αξία του χρήματος με δημοσιονομικά μέτρα, όπως και τα επιτόκια, ρυθμίζουν τις δανειοδοτήσεις, εκδίδουν πρόσθετο χρήμα , γνωρίζοντας πως ο κίνδυνος πληθωρισμού είναι μικρός. Τα αποθεματικά των ταμείων αποδίδουν σαυτό το καθεστώς ελάχιστο τόκο περίπου 2-3% , άλλο τόσο στις τράπεζες,(διαφορά χορήγησης-κατάθεσης) και στους χρηματιστηριακούς παράγοντες αμύθητα ποσά. Συμπέρασμα. Τα αποθεματικά τώρα και πάντα αξιοποιούνται, αποδίδουν , αλλά την απόδοση καρπώνονται οι τράπεζες και οι κατέχοντες, χωρίς να χρησιμοποιούν δικό τους κεφάλαιο. Στη περίπτωση των μετοχών θα έχουμε χειρότερα αποτελέσματα. Το χρηματιστηριακό σύστημα απορροφά τεράστια ποσά δημιουργώντας στη πραγματικότητα χρηματοοικονομικές πυραμίδες. Αυτές αφενός "τρώνε" το πληθωρισμό αφετέρου δημιουργούν συνθήκες κατάρρευσης επενδύσεων. Κάποια στιγμή σε σύντομα χρονικά διαστήματα πολύ μικρότερα από τον κύκλο ζωής του εργαζόμενου θα καίνε τις επενδύσεις για να αναζωογονήσουν τον κύκλο της κερδοφορίας τους. Το σλόγκαν είναι να βρούμε σωστούς μάνατζερ να επενδύουν σε κερδοφόρες μετοχές να αυγατίζουν τα αποθεματικά. Μα αν μπορούσαμε να διακρίνουμε για 50,60 χρόνια αυτές τις μετοχές και τις αντίστοιχες εταιρείες τότε δεν θα υπήρχε χρηματιστήριο... Πιο είναι όμως το ζητούμενο? Ακριβώς αυτό. Ο εργαζόμενος να σκέφτεται σαν καπιταλιστής, και τα ταμεία του να δουλεύουν σαν τέτοια, αναζωογονώντας τον κύκλο κερδοφορίας του κεφαλαίου. Όσο για την 'καθαρή" ιδιωτική ασφάλιση? Αρκεί η ιστορία τόσο χρόνων για να δημιουργήσει αποτρεπτική εικόνα. ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΑΠΑΤΗ.
συμπέρασμα.. η ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΏΝ ΕΊΝΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ Η ΟΠΟΊΑ ΣΥΝΤΕΛΕΊΤΑΙ ΈΤΣΙ ΚΑΙ ΑΛΛΙΏΣ.
Ο εργαζόμενος καταθέτει στην κοινωνία την υπεραξία της εργασίας τους. Αυτήν κλέβουν οι αστοί, την "απομοιώνουν" με τον άκρατο καταναλωτισμό τους, την καταστρέφουν σε αντιπαραγωγικές κινήσεις. Η εργατική τάξη δημιουργεί τον πλούτο αναγκαίο και ικανό για όλα τα έξοδα της κοινωνίας και των συνταξιούχων κάθε φορά. Επομένως για να προχωρήσουμε στο ασφαλιστικό πρέπει να πατήσουμε σε δύο θέματα ταμπού. Το ένα λέγεται εργατικός μισθός και το άλλο εργασία η το συμπλήρωμα του ανεργία. Χωρίς αυτά κανένα ασφαλιστικό δεν έχει μέλλον. Η συζήτηση δηλαδή του ασφαλιστικού πρέπει να ξεκινήσει, να οριοθετηθεί από τις δύο αυτές παραμέτρους. ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΘΕΙ ΠΩΣ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΑΥΤΗΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΙΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ.
Αυτή τη στιγμή όμως πρέπει να επιμείνουμε άλλη μια φορά στο μύθο της αξιοποίησης. Ας υποθέσουμε ότι επιστρέφονται τα κλεμμένα αποθεματικά. Πόσα είναι? Ας δεχτούμε πχ 50-60 δις Ε. Ως γνωστόν εκτός από τους αριθμομάνατζερ των κυβερνήσεων υπάρχουν και οι αριθμομάνατζερ των εργατικών ενώσεων. Κανείς δεν βγαίνει να μας πει τι θα κάνει αυτά τα αποθέματα. Ας υποθέσουμε όμως εμείς ότι θα αυξήσουμε τις συντάξεις σε τέτοιο ύψος που πραγματικά ζητάμε δηλ στα 1200-1500 Ε. Αν λάβουμε υπόψη ότι το 70% τωμ συνταξιούχων στο ΙΚΑ το σύνολο των συνταξιούχων του παλιού ΤΕΒΕ, σημαντικό ποσοστό των συνταξιούχων άλλων ταμείων, το ΟΓΑ, βρίσκονται με τραγικά χαμηλές συντάξεις. Αν λοιπόν σόλους αυτούς υποθετικά πάμε τις συντάξεις στα 1200-1400 Ε όπως είναι τα συνθήματα μας τότε θα διαπιστώσουμε πως τα κλεμμένα αποθεματικά αρκούν για 2-3 χρόνια το πολύ. ΕΚΤΟΣ ΑΝ ΟΛΟΙ ΟΣΟΙ ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙς τους ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΕΝΝΟΟΥΝ Πως ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ τους ΘΑ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ Τις Συντάξεις ΤΩΝ 500 Ε …η ότι θα πρέπει να αξιοποιηθούν με τον τρόπο που η αστική τάξη τα αξιοποιεί καλλίτερα δηλαδή μέσω χρηματιστηρίου…
Η ΥΠΌΘΕΣΗ ΑΥΤΉ ΕΠΑΝΑΦΈΡΕΙ ΜΕ ΔΡΑΜΑΤΙΚΌ ΤΡΌΠΟ 2 ζητήματα κορυφαία κατά την εκτίμηση μας.
Τα συνδικάτα, οι πολιτικές οργανώσεις των εργαζομένων , οι εκπρόσωποι μας σκέφτονται και ενεργούν εντός της καπιταλιστικής σχέσεις.
Η αυτονομία η αυτοτέλεια των συνδικάτων είναι ζητούμενο.
Άλλο ζήτημα είναι τα ταμεία των αυτοαπασχολούμενων. Η κυβέρνηση βάζει δυνατά το χέρι της και σαυτά. Κατά τη γνώμη μας ο λόγος αυτής της κίνησης έχει να κάνει με τον εξαναγκασμό των εργαζομένων αυτοαπασχολούμενων να στραφούν μαζικά στην ιδιωτική ασφάλιση. Άλλωστε οι συντάξεις τους σε μεγάλο βαθμό είναι υποπολλαπλάσιες των εισοδημάτων τους σαν εργαζόμενοι .Το δεύτερο που πετυχαίνει είναι η παραμονή των αυτοαπασχολούμενων στην εργασία δημιουργώντας αντιθέσεις με τους υπόλοιπους εργαζόμενους που βάζουν όρια συνταξιοδότησης. Ένα σοβαρό ζήτημα που προκύπτει σαυτό το χώρο είναι η σχέση μικρομεσαίων – μονοπωλίων – εργαζομένων. Οι μικρομεσαίοι στην αγωνία τους να μη συντριβούν από τα μονοπώλια ουσιαστικά συμμαχούν μαζί τους στη κατεύθυνση χτυπήματος των εργαζομένων και των εργασιακών σχέσεων τους. Πιστεύω πως το συνδ. Κίνημα , το εργατικό κίνημα έχοντας συμφέρον να τραβήξει τους μικρομεσαίους, πρέπει να προβάλει την διαφορικότητα σε μια σειρά καταστάσεις πχ φορολογία, ύψος ενσήμου κτλ. Άλλωστε μπορούμε παίρνοντας υπόψη την κατεύθυνση της απασχόλησης στη χώρα μας να διακρίνουμε 2 μεγάλες κατηγορίες επιχειρήσεων. Αυτές έντασης κεφαλαίου και έντασης εργασίας. Άλλη αντιμετώπιση νομίζω πρέπει να έχουν οι μεν από τις δε.
Η κυβέρνηση πιστή στα νεοφιλελεύθερα δόγματα προκρίνει το κεφαλοποιητικό σύστημα. Το πρόβλημα της είναι, πως με τις μικρότερες κοινωνικές εντάσεις θα το περάσει. Πρώτος τρόπος η ενοποίηση των ταμείων. Συγχώνευση των 155 ταμείων σε 20 περίπου νέους οργανισμούς ασφάλισης με δικαιολογία τη μείωση εξόδων διοίκησης. Έτσι θέλουν 8 οργανισμούς κύριας ασφάλισης , 10 επικουρικής και 2 για πρόνοια. Στη πραγματικότητα μέσα από την συνένωση αφενός θα βάλουν χέρι στα αποθεματικά υγιών ταμείων και αφετέρου θα μπορούν με διαδικασίες εξπρές να κατεβάσουν τις υψηλότερες συντάξεις στο όνομα της ισότητας. Ιδιαίτερα τραγικές θα είναι οι συνέπειες για τους χαμηλοσυνταξιούχους των ταμείων. Αν οι συντάξεις γίνουν αναλογικές με τις ασφαλιστικές εισφορές, καταργούμενου δηλαδή του κατώτατου ορίου συνταξιοδότησης που τώρα (2007) είναι περίπου στα 464,0 Ε με 4.500 ημέρες εργασίας, θα έχουμε.
ΜΙΣΘΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗ
700 Ε 300,68
825 Ε 321,34
1048 Ε 366,97
1376 Ε 481,69
Όπως είναι γνωστό με το νόμο 2084/92 (Σιούφας) είχαν καταργηθεί τα κατώτατα όρια συνταξιοδότησης

Απέναντι στην επίθεση που δεχόμαστε οι εργαζόμενοι να δώσουμε τη μάχη συντεταγμένα και ενιαία. Οι άμεσες διεκδικήσεις πρέπει να είναι τέτοιες που θα έρχονται από το μέλλον και όχι από το παρελθόν του λεγόμενου κράτους πρόνοιας.
Καμία επιβάρυνση στην εργατική εισφορά. Αντίθετα σταδιακή μείωση της. Διεκδίκηση κλεμμένων αποθεματικών για δημιουργία μόνιμου αποθεματικού συνεχώς διευρυνόμενου με ειδική φορολόγηση του Κεφαλαίου. Διοικητικό συμβούλιο ασφαλιστικών ταμείων από εκπροσώπους κυβέρνησης –βουλής και κοινωνικών φορέων εργαζομένων με εργατικό έλεγχο χωρίς συμμετοχή εργοδοτών. Να δέσουμε το ασφαλιστικό με την εργασία , τους νεκρούς ασφαλιστικούς χρόνους, το ύψος του μισθού.
Όσον αφορά τους συνταξιούχους, γνώμη μας είναι ο καθορισμός βασικής κατώτατης σύνταξης στο ύψος του εκάστοτε βασικού μισθού, αλλά κύρια η ανίχνευση και διεκδίκηση ενός άλλου δρόμου ο οποίος θα αποεμπορευματοποιεί σε σημαντικό βαθμό την κοινωνική τους λειτουργία, ενδυναμώνοντας την αλληλεγγύη την συναδελφικότητα. Δύο λέξεις κλειδιά , δημόσιο αγαθό και κοινωνικός μισθός πρέπει να ανιχνευθούν και να προωθηθούν. Οι εργαζόμενοι να απεγκλωβιστούμε από τη λογική του Κεφαλαίου, να βγούμε έξω από τα συμφέροντα του αναδεικνύοντας τις δικές μας προτεραιότητες στη βάση των δικών μας αναγκών, που σε καμιά περίπτωση δεν μπαίνουν η γίνονται η αξιοποιούνται στη καταναλωτική διαδικασία.
Στο αίτημα ,εργασία από τα σπάργανα μέχρι τα σάβανα, να αντιτάξουμε το ελεύθερος χρόνος στο πλέγμα της εργασίας και πέρα από αυτήν. Σαυτά τα πλαίσια διεκδικούμε όχι μόνο μείωση των ωρών εργασίας αλλά και αύξηση εντός της του ελεύθερου χρόνου, μισθό στον σπουδαστή – φοιτητή, διαφορικά τιμολόγια για τον συνταξιούχο (ρεύμα, τηλέφωνο, θέρμανση, συγκοινωνίες), δημιουργία ομάδων αλληλεγγύης – υποστήριξης κτλ
Να καταλάβουμε πως το εργατικό κίνημα δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ορχήστρα διαφορετικών χρωμάτων και ήχων. Για να βγει η αρμονία έχει όμως ανάγκη από το μαέστρο της που στη περίπτωση μας είναι το ΟΡΑΜΑ μιας άλλης κοινωνίας στηριγμένης στην αλληλεγγύη στην ισότητα στην αδελφότητα.

Σχετικά με την Υγιεινή και Ασφάλεια στον ΟΤΕ

Σχετικά με την Υγιεινή και Ασφάλεια στον ΟΤΕ

(πρώτες σκέψεις σχετικές με το θέμα).

O νέος μεσαίωνας μπορεί να έρθει πάνω στα λαμπερά φτερά της επιστήμης.Ουιστον Τσώρτσιλ

Αν και ο βασικός νόμος 1568/85 περί υγιεινής και ασφάλειας διανύει το 22ο έτος, η κατάσταση στη πραγματικότητα είναι στη βρεφική ηλικία της. Μάλλον σάπισε πριν ωριμάσει. Για τους πολλούς είναι μια προσπάθεια προκειμένου κάποιοι να βολευτούν. Για άλλους είναι μια κίνηση ώστε η επιχείρηση - η κάθε επιχείρηση - να φορτώνει τις παραλήψεις της και μάλιστα εκείνες που καταλήγουν σε "εργατικά ατυχήματα" σε κάποιους "αγορανομικά" υπεύθυνους. Για όλους εμάς παρήλθε και (ξανα)ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε με τη μέγιστη σοβαρότητα και αποφασιστικότητα το παραπάνω θέμα.

'Όπως είναι γνωστό , ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο στη φύση που εργάζεται και κατασκευάζει εργαλεία. Η διαδικασία της εργασίας περιλαμβάνει τις ενέργειες του ατόμου, το αντικείμενο της εργασίας, και τα μέσα-εργαλεία- με τα οποία η ανθρώπινη ενέργεια θα επενεργήσει στο αντικείμενο. Ο "τρόπος" που όλα αυτά θα γίνουν, η οργάνωση της παραγωγής, δεν είναι υπόθεση του κάθε ατόμου αλλά κοινωνικό ζήτημα . Ακριβώς ακολουθήθηκε τέτοια οργάνωση που βασίζεται στον κατακερματισμό της παραγωγικής διαδικασίας, και συνακόλουθα στην αλλοτρίωση του άμεσου παραγωγού.

Η κάθε φορά παραγωγική διαδικασία "πατάει" πάνω στο εργασιακό περιβάλλον. Σαν τέτοιο χαρακτηρίζουμε το σύνολο των χαρακτηριστικών του χώρου, της εργασίας και της κουλτούρας της. Αν πάρουμε σαν δεδομένο ότι και ο χώρος και το είδος "εργασία" είναι προβληματικά , αναπόφευκτα θα μεταφερθεί και στο άτομο η βλαπτικότητα τους.

Βέβαια μέγιστο δικαίωμα άρα και υποχρέωση του εργαζόμενου είναι η διασφάλιση ποιότητας ζωής, που δεν μπορεί παρά να είναι το σύνολο των ενεργειών που δημιουργούν σωματική, διανοητική, ψυχική, και κοινωνική ευεξία σαυτόν.

Η προστασία της υγείας και ασφάλειας, ειδικά η πρόληψη του εργατικού ατυχήματος και της επαγγελματικής ασθένειας πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιότητα για το συνδικαλιστικό κίνημα (Σ.Κ). Από την άλλη πλευρά η διασφάλιση σωστών συνθηκών Υ&Α, έχει να κάνει και με την αποδοτικότητα στην εργασία.(πράγματι ο κεφαλαιούχος θα δημιουργήσει καλλίτερες συνθήκες μόνο στο κομμάτι εργασίας που έχει ανάγκη αυτή την παραγωγικότητα).

Πάνω απόλα όμως είναι ένδειξη στάθμης πολιτισμού, απόδειξη μιας κοινωνίας που διεκδικεί το μέλλον.

Σύνθημα μας να γίνει το ..ο εργαζόμενος πρέπει να εκπαιδευτεί για την ασφάλεια και να διεκδικήσει για την υγεία....

Τα πάνω από 25.000 "εργατικά ατυχήματα" καθώς και οι πάνω από 10.000 εργατικές επαγγελματικές ασθένειες και οι 100 θάνατοι δεν είναι μοιραίο να γίνονται.( Ελλάδα,- ένα εργατικό ατύχημα κάθε 15 λεπτά , ένα θανατηφόρο κάθε 3 μέρες. Πάνω από 50 (50-100) δισ δρχ στοιχίζει η άμεση περίθαλψη στο ΙΚΑ και πάνω από 700 δις συνολικά στο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα. Και όλα αυτά... λαμβάνοντας υπόψη την ορατή πλευρά του φεγγαριού, καθόσον οι μακροχρόνιες διαταραχές από τις συνθήκες εργασίας και την έκθεση σε υλικά και προϊόντα που δεν χαρακτηρίζονται άμεσα σαν επικίνδυνα, όπως πχ ακτινοβολίες είναι απρόβλεπτες. Εξάλλου ουδείς ασχολείται με ομάδες εργαζομένων που είτε δεν καλύπτονται από ταμεία είτε δεν αναφέρονται σε αυτά. (μετανάστες, ανασφάλιστοι, αγροτικός , οικοδομικός τομέας.).

Υπολογίζεται ότι το 3-5% του ΑΕΠ χάνεται λόγω των οικονομικών συνεπειών ενός ανασφαλούς και ανθυγιεινού περιβάλλοντος, σύμφωνα δε με την ΠΟΥ στη 10ετία του 90 συνέβαιναν 120 εκατομ. Εργατικά ατυχήματα το χρόνο και 200.000 θάνατοι. Στην ΕΟΚ, σε 120 εκατ. Εργαζομένων καταγράφονται 10 εκατ. Εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές παθήσεις. Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε πως το 80% των 100 πρώτων αιτιών θανάτου παρουσιάζει μεγαλύτερη συχνότητα στους χειρώνακτες εργάτες σε σύγκριση με εργαζόμενους σε γραφεία.

Ας μας προβληματίσουν δύο πράγματα. Πρώτα αυτό καθαυτό το γεγονός και δεύτερο, ότι ενώ αυξάνει η απασχόληση στις υπηρεσίες, προχωρεί ο εκσυγχρονισμός των επιχειρήσεων, παράλληλα έχουμε αποβιομηχάνιση, δεν υπάρχει πτωτική πορεία στον καταγραμμένο αριθμό συμβάντων.... Πράγμα που σημαίνει ότι ο νεοφιλελευθερισμός βλάπτει σοβαρά την υγεία.

Το άμεσο κόστος για την ΕΟΚ ξεπερνά τα 30 εκατ. Ε το χρόνο. Το έμμεσο κόστος είναι σημαντικά υψηλότερο αλλά δύσκολο να αποτυπωθεί. Σημαντικό θέμα γιατί το τεράστιο αυτό κοστολόγιο επιβαρύνει τα ασφαλιστικά ταμεία και τη δημόσια υγεία, με γνωστά αποτελέσματα.

Τι είναι όμως εργατικό ατύχημα?.

Σύμφωνα με την ΠΟΥ εργατικό ατύχημα είναι «…γεγονός ανεξάρτητο από την ανθρώπινη θέληση, που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης και της μετάβασης προς και από τον χώρο εργασίας..»

Πόσο απλός είναι όμως ο χαρακτηρισμός εργατικό ατύχημα? Πως θα προσμετρηθεί η μακρόχρονη σωρευτική επίδραση των συνθηκών εργασίας, πχ. Πολλαπλοί μυϊκοί τραυματισμοί?

Συνάδελφοι

Η πρωτοβουλία να αναδείξουμε το ζήτημα Υ&Α συνδέεται με τους αγώνες και τις αγωνίες για και από τον εργαζόμενο συνάδελφο. Σαν ΣΚ υπάρχουν σοβαρές ευθύνες στην όποια καθυστέρηση εφαρμογής της νομοθεσίας η για τον "παρασιτικό" τρόπο εφαρμογής της. Σαν σωστοί συνδικαλιστές είναι τραγικό να οριοθετούμε τις ανάγκες στο πλαίσιο των αναγκών του Κεφαλαίου... οι εργαζόμενοι είναι έξω και πέρα απόλα αυτά. Είναι ανενημέρωτοι όχι μόνο για την ύπαρξη επιτροπών και θεσμοθετημένων οργάνων αλλά κυρίως για τον τρόπο προστασίας και κινδύνου στην εργασία. Όσοι "ξέρουν" καταλαβαίνουν δίκαια η άδικα πως οι επιτροπές είναι αποτέλεσμα συμβιβασμών και βολέματος.

Αν πάρουμε τα παραπάνω σαν πρόλογο σε παρένθεση, ας συνεχίσουμε στο καθεαυτό πρόβλημα.

Είναι γεγονός πως τα πιο δημιουργικά χρόνια τα περνάμε στην εργασία. Έτσι το να απαιτούμε σωστό εργασιακό περιβάλλον δηλ. συνθήκες που θα προστατεύουν και θα προάγουν την σωματική, ψυχική, υγεία είναι αναφαίρετο δικαίωμα μας. Άλλωστε ας μη ξεχνάμε πως ...Η πρόληψη στοιχίζει λιγότερο από τη θεραπεία.....Ακριβώς σαυτό το σημείο υστερούμε. "...ενώ η λέξη πρόληψη είναι ελληνική και έχει θετικά συσχετιστεί με το συμβολικό πρόσωπο του Προμηθέα, πολλές φορές βρισκόμαστε να παίζουμε το ρόλο του Επιμηθέα...στη ζωή τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει κάποια αλήθεια για να ανακαλύψουμε αλλά μόνο σφάλματα που πρέπει να αποκαλύψουμε και είναι σίγουρα καλύτερα να προλαμβάνει κανείς παρά να θεραπεύει...." (Β. Μακρόπουλος πρόεδρος ΕΛΙΝΥΑΕ ).

Η προστασία Υ&Α έχει χαρακτήρα πρώτα και κύρια κοινωνικό, καθώς ο πόνος του πάσχοντα επηρεάζει εξ αντανακλάσεως τον ευρύτερο περίγυρο του.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την εργασία μπορεί να ταξινομηθούν όπως παρακάτω.

α) Περιβάλλον. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι αρκετά σοβαροί. Με τη σειρά τους ταξινομούνται σε

α1) Φυσικοί παράγοντες. Θερμοκρασία-φωτισμός-εξαερισμός-υγρασία-θόρυβος.

α2) Χημικοί παράγοντες.Σκόνη-τοξικές συγκεντρώσεις αερίων-υγρών-στερεών.

α3) Βιολογικοί παράγοντες.Ιοί-μικρόβια-παράσιτα-έντομα-τοξικά φυτά.

α4) Εργονομικοί παράγοντες. Η "συνεργασία " σώματος και αντικειμένου στο επάγγελμα. Με άλλα λόγια η οικονομετρία του χώρου-ατόμου.

α5) Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες. Περιλαμβάνονται όλες οι ψυχοκοινωνικές αντιδράσεις ενός εργαζόμενου τόσο ως προς το περιβάλλον εργασίας όσο και σε σχέση με τους άλλους εργαζόμενους και ειδικά την ιεραρχία.

Αν ταξινομήσουμε τις εργασίες των μελών μας θα έχουμε

1. Εργασίες σε γραφείο

2. Εργασίες σε υπαίθριους χώρους

3. Εργασίες σε εργαστήρια και σε αίθουσες μηχανημάτων.

Οι εργασίες γραφείου χαρακτηρίζονται χαμηλής επικινδυνότητας. Εν τούτοις η παράμετρος Η/Υ καθώς και οι Φυσικοί παράγοντες δεν είναι αμελητέες ποσότητες. Καθώς οι Η/Υ αποκτούν ευρεία χρήση, εμφανίζονται συγκεκριμένα προβλήματα όπως το σωματικό και ψυχολογικό στρές. Να τονιστεί ότι σχεδόν όλες οι βλαβερές συνέπειες είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας χρήσης των υπολογιστών κάτω από προβληματικές γενικά συνθήκες. Πιο συγκεκριμένα έχουμε.

Μυοσκελετικές διαταραχές

Είναι γνωστές και σαν σύνδρομο RSI (Repetitive strain injuries). To σύνδρομο αυτό περιλαμβάνει μια ολόκληρη κατηγορία κακώσεων που προκαλούνται στους μύες, τους τένοντες, τα νεύρα και άλλους μαλακούς ιστούς του σώματος, σαν αποτέλεσμα κακής μακροχρόνιας χρήσης συγκεκριμένων συσκευών και επαναλαμβανόμενων κινήσεων με λάθος τρόπο. Επειδή αυτής της μορφής οι κακώσεις αναπτύσσονται αργά , μια άλλη ονομασία του συνδρόμου είναι αθροιστική τραυματική διαταραχή . Επαναλαμβάνουμε ότι οι καθοριστικοί παράγοντες για την εμφάνιση του είναι.

1. Επαναλαμβανόμενες ενέργειες. Σύντομες και γρήγορες κινήσεις πολλές φορές και για πολύ χρόνο.

2. Άβολη η σταθερή θέση. Εργασία σε άβολη θέση σαν αποτέλεσμα κακών συνθηκών εργασίας, κακό σχεδιασμό, ακατάλληλα προσαρμοσμένο εξοπλισμό και παραμονή στην ίδια θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

3. Έλλειψη ξεκούρασης. Εργασία σε μεγάλη διάρκεια, μονότονη με ελάχιστα διαλείμματα.

Τα σημεία του σώματος που πάσχουν είναι τα δάκτυλα, η παλάμη, ο καρπός, ο αγκώνας, ο ώμος, ο αυχένας και η πλάτη. Οι πλέον συχνές εκδηλώσεις του συνδρόμου περιλαμβάνουν.

α) Σύνδρομο του καρπικού σωλήνα. Συμπτώματα , μούδιασμα, κρύωμα και πόνος στον καρπό, τον αντίχειρα και τα τρία πρώτα δάκτυλα.

β) Αυχενικό σύνδρομο. Επηρεάζει τους αυχενικούς σπονδύλους. Μούδιασμα και αυχενικοί σπασμοί στην περιοχή του αυχένα και των ώμων.

3) Τενοντίτιδα. Χαρακτηρίζεται από τραυματισμό η ερεθισμό τένοντα, συνήθως γύρω από μια άρθρωση .

Άλλα συμπτώματα είναι πόνος στη διάρκεια της νύχτας, καθώς και μείωση της δύναμης και του συντονισμού των χεριών.

Διαταραχές στην όραση.

Λόγω της καταπόνησης του οπτικού συστήματος, οι χρήστες Η/Υ παρουσιάζουν διαταραχές στην όραση. Αυτές μπορούμε να τις κατατάξουμε σε.

1. Πονοκέφαλος η πόνος στα μάτια

2. αίσθηση απώλειας της οπτικής οξύτητας

3. Δυσκολία στην εστίαση της όρασης η αίσθηση διπλού ειδώλου,

4. Ξηρότητα & αίσθηση μικρών έγχρωμων εκλάμψεων, ειδικά σε ομοιόμορφο φόντο

5. τσούξιμο, κοκκίνισμα και δάκρυσμα των ματιών.

Στην εργασία με Η/Υ οι μύες των ματιών είναι σε συνεχή ένταση. Η κατάσταση θα γίνει δυσκολότερη όταν η οθόνη παρουσιάζει τρεμούλιασμα λόγω κακής ποιότητας η ηλεκτρομαγνητικής παρεμβολής από άλλη συσκευή, αν έχει χαμηλή αντίθεση, ο φωτισμός του χώρου δεν είναι κατάλληλος και η οθόνη δέχεται αντανακλάσεις.

Άτομα με διαθλαστικές ανωμαλίες κουράζονται γρηγορότερα. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην περίπτωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι ενοχλήσεις στην όραση αυξάνονται ανάλογα με το χρόνο εργασίας μπροστά στην οθόνη.

Μολύνσεις των ματιών

Έχει παρατηρηθεί ότι οι χρήστες Η/Υ παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα εμφάνισης μολύνσεων στα μάτια σε σχέση με άλλες ομάδες πληθυσμού. Αυτό αποδίδεται κυρίως στη μη τήρηση κανόνων καλής υγιεινής στα πληκτρολόγια, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνουν σκόνη και μικρόβια. Καθώς οι χρήστες παρουσιάζουν συμπτώματα ξηρότητας, τσούξιμο, κτλ στα μάτια έχουν την τάση να τα τρίβουν με τα χέρια τους, με αποτέλεσμα να μολύνονται.

ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Φωτισμός

Η καταλληλότητα του φωτισμού εξαρτάται από

1. Ποσότητα φωτισμού. Άλλος φωτισμός απαιτείται στην συγκέντρωση πάνω στο πληκτρολόγιο και άλλος για την ανάγνωση της πληροφορίας. Για την πρώτη εργασία θέλουμε υψηλό επίπεδο φωτισμού, ενώ για την δεύτερη , σωστή αντίθεση μεταξύ "συμβόλων" και "φόντου". Η αντίθεση μεγαλώνει όσο αυξάνει το επίπεδο του τοπικού φωτισμού. Γενικά οι τιμές για οριζόντιο φωτισμό στις θέσεις εργασίας βρίσκονται μεταξύ 400 - 500 lux.

Ποιότητα φωτισμού

Η ποιότητα φωτισμού επηρεάζεται από

1. Θάμβωση

2.Ομοιομορφία φωτισμού, διάχυση - σκίαση

3. Χρωματική απόδοση

Συνήθως αντιμετωπίζονται με κατάλληλους λαμπτήρες, σε σωστές θέσεις.

4 Ανακλάσεις. Οφείλονται στη λάθος θέση τοποθέτησης των φωτιστικών σωμάτων καθώς και στα παράθυρα που υπάρχουν στο χώρο.

5. Στροβοσκοπικό φαινόμενο. Η λαμπρότητα των φωτεινών πηγών μεταβάλλεται περιοδικά με αποτέλεσμα να γίνονται αντιληπτές από τα μάτια μας. Χρειάζεται αντιστροβοσκοπική συνδεσμολογία των λαμπτήρων φθορισμού με ηλεκτρονικά μπάλαστ.

Φυσικός Φωτισμός.

Πρέπει να αποφεύγονται οι μεγάλες διακυμάνσεις που παρουσιάζει το φως της μέρας. Πρέπει να τηρούνται μερικές εργονομικές αρχές όπως. Ο οπτικός άξονας του χρήστη να είναι παράλληλος προς τη σειρά παραθύρων, τα οποία θα φέρουν κατάλληλη σκίαση. Οι οθόνες σε απόσταση 1 μ περίπου από παράθυρα. Γενικά τα παράθυρα μπροστά και πίσω από οθόνες πρέπει να αποφεύγονται.

Θερμοκρασία Υγρασία Αερισμός Ήχος - Θόρυβος

Είναι γνωστός ο ρόλος των παραπάνω παραγόντων. Η κατάλληλη χρήση νωπού αέρα και κλιματισμού είναι απαραίτητες. Το μέγιστο επιτρεπτό όριο για ήχους που προέρχονται από εξωτερικούς χώρους είναι 60 db.

Εργονομικά (ανθρωπομετρικά) στοιχεία

Η ανθρωπομετρία σαν κλάδος της εργονομίας ασχολείται με τη μέτρηση διαφόρων φυσικών μεγεθών των ανθρώπων και την εφαρμογή τους στο σχεδιασμό του περιβάλλοντος εργασίας ώστε το τελευταίο να ταιριάζει στις σωματικές διαστάσεις του εργαζόμενου. Περιλαμβάνει επεμβάσεις σε όλες τις περιοχές σχεδίασης, δηλαδή στα κτίρια, έπιπλα, ρούχα, εργαλεία, μηχανήματα, κτλ. Η χρήση ανθρωπομετρικών κανόνων απαιτεί εφαρμογή στατιστικών μεθόδων, ώστε να καταλήξουμε σε αντικείμενο που θα ταιριάζει σε όσο το δυνατόν περισσότερους χρήστες.

Επειδή η χρήση Η/Υ γενικεύεται πρέπει να δοθεί ειδική προσοχή στα παραπάνω.

Μία άλλη εργασία η οποία παρουσιάζει έντονα αθροιστικά προβλήματα είναι αυτή που σχετίζεται με ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα. Φαίνεται πως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι καταδικασμένος να ζήσει σε τέτοιο περιβάλλον. Με την επέκταση ασυρματικών ζεύξεων και της κινητής τηλεφωνίας σε πολύ λίγα χρόνια δεν θα υπάρχει σημείο του χώρου - ειδικά στις αστικές περιοχές - που να μπορούμε να μετρήσουμε μηδενικές η αμελητέες ποσότητες μικροκυματικής ισχύος. Φραγμό σαυτό τον καταστροφικό τεχνολογικό παροξυσμό μπορεί να μπει μόνο από μια κοινωνία συνειδητοποιημένων ενεργών πολιτών. Οι σχετικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη. Επειδή δεν υπάρχουν σαφή αποτελέσματα της τάξης 1+1=2 οι επιστήμονες καταλήγουν σε τιμές και όρια επικινδυνότητας , τα οποία και ασαφή και ετεροκαθορισμένα είναι. Σίγουρα υπάρχει συσχέτιση με καρκινογένεση, γονιδιακές επιδράσεις βιοχημικές αλλαγές, ανωμαλίες στο ανοσολογικό σύστημα, στο σύστημα αναπαραγωγής, στη νευρολογία. Τα ευρήματα αυτά επιβάλλουν ουσιαστική παρέμβαση από το Σ.Κ για πιο υπεύθυνη αντιμετώπιση, για περισσότερη έρευνα χωρίς αποσιωπητικά και σκόπιμες παραλείψεις. Σαν τελικό? συμπέρασμα πάνω σαυτό, παραθέτουμε από το βιβλίο "Βιολογικές επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας" του Κ.Λιολιούση σχετικό κείμενο.(σελ. 208-213). Πάντως τελευταίες ανακοινώσεις (Δ. Κουφογιάννης , Θ. Ξένος καθηγητές ΑΠΘ), αμφισβητούν τα θεσμοθετημένα όρια ασφαλείας, «…πρέπει να μιλάμε για όρια επικινδυνότητας και όχι για όρια ασφαλείας…» τα δε «…όρια που ισχύουν για την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, καλύπτουν μόνο τις θερμογόνες επιδράσεις και για να προστατεύουν και από μη θερμογόνες πρέπει να μειωθούν κατά 300 φορές…και για να γίνει αυτό πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός κεραιών και να μειωθεί η ισχύς τους…»

Στο σημείο αυτό κρίνουμε σκόπιμο να καταθέσουμε σχετικές μελέτες που αφορούν τμήματα εργαζομένων στις τηλεπικοινωνίες, του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Η μελέτη αυτή με τίτλο "εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου στον κλάδο τηλεπικοινωνιών" υλοποιήθηκε από το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε την περίοδο Απριλίου 2003 - Ιούνιο 2004 . Περιλαμβάνει τρία μέρη που αφορούν.

1.Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου σε τηλεφωνικά κέντρα.

2. " " " " εργασίες συντήρησης σταθμών βάσεως Κιν. τηλεφ. και σε κεραίες μετάδοσης τηλεοπτικού η ραδιοφωνικού σήματος και

3. Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου σε τεχνικούς δικτύου και καλωδιακών βλαβών στη σταθερή τηλεφωνία.

Ψυχοκοινωνικοί Παράγοντες

Μια τελευταία αναφορά νομίζουμε αναγκαία στους λεγόμενους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.. Η καθημερινότητα του ατόμου σαν μια γενικευμένη συνθήκη εντός της οποίας βιώνονται οι ανθρώπινες σχέσεις, είναι μια συνθήκη καθολικής αποξένωσης από την ανθρώπινη ουσία, δηλαδή από το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων. Η πηγή της αποξένωσης δεν βρίσκεται στην συνείδηση του ατόμου αλλά στο κοινωνικό είναι. Μέσα σαυτό το είναι έχουν την πηγή τους οι αντιφάσεις που στην έκρηξη τους δημιουργούν και τους όρους άρσης της αποξένωσης. Ο σε βάθος καταμερισμός της εργασίας που τόσο συνηθίστηκε το προηγούμενο διάστημα δίνει τη θέση του στον σε εύρος καταμερισμό. Αυτό μαζί με την εντεινόμενη δικτατορία των αριθμομάνατζερ δημιουργεί νέες αντιφάσεις ικανές να επιτείνουν αντιθέσεις στο χώρο εργασίας. Στρες, ψυχικές διαταραχές, που στη πραγματικότητα αντανακλούν τη κοινωνική παθολογία. Όσον αφορά τον άνεργο... η τον έκτακτο και τον απροστάτευτο συνάδελφο.... καλλίτερα να μη συνεχίσουμε ....Όμως μια παρατήρηση κρίνεται αναγκαία. Η εργασία επηρεάζει και άμεσα και έμμεσα την υγεία. Έμμεσα γιατί «διαμορφώνοντας» το εισόδημα, αντανακλά στην πρόσβαση στην υγεία. Άμεσα… η εργασία σε βάρδιες, οι υπερωρίες, η εργασία με το κομμάτι κτλ θα προκαλέσουν διαταραχές ύπνου, πίεσης, σακχάρου, διαταραχές στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή. Ο βαθμός εμφάνισης των διαταραχών, εξαρτάται και από τις συνθήκες κατοικίας, οικογενειακές κτλ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατηγορία των επαγγελματικών καρκίνων. Έχουν εντοπιστεί 350 περίπου χημικοί, φυσικοί και βιολογικοί καρκινογενείς παράγοντες στο εργασιακό περιβάλλον.(Γ. Τούντας) .

Συνάδελφοι

Νομικό πλαίσιο υπάρχει. Ειδικά η ΕΟΚ έχει αυστηρή νομοθεσία, αλλά τα αποτελέσματα πιστοποιούν πως η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί. Ο τρόπος εφαρμογής της παραπέμπεται κάθε φορά στις καλένδες. Στην Ελλάδα βέβαια, η κοινωνική πολιτική δεν είναι τίποτα περισσότερο από υποσχέσεις στα μπαλκόνια και νούμερο στους προϋπολογισμούς εξόδων. Ελάχιστα πράγματα ανταποκρίνονται και στους αγώνες των εργαζομένων και στα έξοδα που υπολογίζονται.

Οι αρχικές ρυθμίσεις έχουν ηλικία 100 χρόνων (νόμος ΓΠΛΔ 1911 του Ε. Βενιζέλου, Ν. 2273/1920, Ν. 2994/1922 κτλ). Δύο νομοσχέδια μετά το 1974, ένα το 1975 και άλλο το 1979 σχετικά με τις συνθήκες εργασίας δεν κατέληξαν πουθενά. Τον Μάιο του 1981 υπογράφτηκε μεταξύ ΓΣΕΕ & ΣΕΒ ΕΓΣΣΕ που πρόβλεπε επιτροπές ασφάλειας στις επιχειρήσεις, πράγμα που επανήλθε με το νόμο 1568/85.O νόμος αυτός είναι επηρεασμένος από αντίστοιχο Γερμανικό και ανάγεται τις μέρες που οι συμμετοχικές διαδικασίες ήταν στα φόρτε τους. Καθιερώνει εκτός των άλλων την ύπαρξη γιατρού και τεχνικού ασφαλείας. Την περίοδο 1996 - 1999 με το προεδρικό διάταγμα 17/96 προχώρησε η εναρμόνιση με την οδηγία πλαίσιο 89/391. Η τελευταία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς δίνει έμφαση στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, εισάγοντας στοιχεία διαβούλευσης, συμμετοχής, αντιπροσώπευσης. Η οδηγία αυτή χαρακτηρίστηκε σαν το πιο σημαντικό κοινοτικό κείμενο στα πλαίσια της "κοινωνικής διάστασης" της ΕΟΚ. Στη πραγματικότητα ελάχιστα πράγματα εφαρμόζονται. Επειδή όμως έχουμε μπει στη κοινωνία της τηλεπληροφορικής το Σ.Κ γενικά & του ΟΤΕ είναι αναγκασμένο να εξαντλήσει να πλατύνει και να αναδείξει σημαντικές πλευρές του ζητήματος. Ας μη ξεχνάμε όμως πως μόνο η αλληλεγγύη ανάμεσα στους εργαζόμενους μπορεί σήμερα να επιβάλλει λύσεις . Ένα "δεύτερο" σημείο που συνήθως μας διαφεύγει έχει να κάνει με το γενικότερο περιβάλλον.

Πέρα από το 8ωρο το 16ωρο δεν είναι ούτε δική μας επιλογή ούτε δική μας "κατασκευή". Οι βιομηχανικοί ρύποι, ο θόρυβος ,η τηλεόραση κτλ , ο τρόπος ζωής δεν είναι εγγεγραμμένος στο χρωματόσωμα μας αλλά στον τρόπο παραγωγής και στην κινούσα αρχή δηλαδή στην επίτευξη μέγιστου κέρδους.

Να περάσουμε από το καθεστώς της οικονομικής αποζημίωσης στο καθεστώς της πραγματικής προστασίας του εργαζόμενου. Αυτό δεν αποτελεί άλλοθι για μη διεκδίκηση επιδομάτων ανθυγιεινής εργασίας η ένταξης στα ΒΑΕ αλλά οδηγό στη δράση μας. Πάντως αν θέλουμε να ομογενοποιήσουμε αποτελεσματικά τα προβλήματα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη "¨καθολικότητα " αιτημάτων όπως διεκδίκηση δικαίωσης ανθυγιεινού επιδόματος & κατά περίπτωση ένταξης στα ΒΑΕ εργαζομένων ολόκληρων περιοχών πχ. Μεγαλόπολη κτλ.

Ειδικά για την Αθήνα τα στοιχεία (εφημ. "τα νέα" 20/5/06) είναι ενδεικτικά. Η συγκέντρωση ρύπων είναι τρομερή και σύμφωνα με σχετικές μελέτες μακροχρόνια έκθεση σαυτούς "κόβει" 1 χρόνο από το προσδόκιμο ζωής.

Έχουμε αύξηση θνησιμότητας 0,5% την ημέρα ενώ ευθύνονται για το 1% των επειγόντων εισαγωγών από αναπνευστικά προβλήματα την ημέρα και 0,8% για τις καρδιαγγειακές παθήσεις την ημέρα. Το ίδρυμα Μαραγκοπούλου, προσέφυγε στην επιτροπή Ευρωπαϊκού κοινωνικού χάρτη για τη ρύπανση από τη ΔΕΗ στη Πτολεμαίδα και Μεγαλόπολη." ...σχεδόν όλα τα παιδιά στη Πτολεμαίδα, πάσχουν από πνευμονικά νοσήματα..." Βέβαια αντί άλλης ενέργειας ο Υπουργός φρόντισε να πληρωθεί πρόστιμο από τη ΔΕΗ στο κράτος! Μεγάλη η έλλειψη των συνδικάτων στη περίπτωση αυτή, αλλά και των κοινωνικών φορέων και συλλογικοτήτων. Πέρα από την πάλη για υγιεινό περιβάλλον και μέχρι να πραγματοποιηθεί, πως θα φαινόταν η διεκδίκηση για όλους τους εργαζόμενους στις παραπάνω περιοχές (Κέντρο Αθήνας, Μεγαλ. Πτολεμαιδα) ανθυγιεινού και ΒΑΕ! Δεν θα ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για αλλαγή των συνθηκών? ....

...Συνολικά 350.000 θάνατοι τον χρόνο στην ευρωπαϊκή ένωση συνδέονται με τη ρύπανση...

ΕΣΥ- ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΥΓΙΕΙΝΗ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο που δυστυχώς ελάχιστα έως καθόλου απασχολεί το Σ.Κ είναι η σχέση ΕΣΥ-Κοινωνικής ασφάλισης -Συνθήκες Υ&Α..

Ο 1568/85 παρουσιάστηκε σαν μέρος της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα πρόληψης ασθένειας με το ΕΣΥ. Όμως το σύστημα υγείας έμεινε τελικά σε άλλη τροχιά από την ιατρική της εργασίας .την επαγγελματική υγεία, και την πρόληψη στο χώρο εργασίας. Η μη σύνδεση που καμία συνδικαλιστική αλλά και κομματική, πολιτική κίνηση δεν ανέδειξε έχει σαν αποτέλεσμα πολλαπλά προβλήματα στο κλάδο υγείας. Φυσικά οποιοδήποτε σύστημα υγείας που δεν ξεκινά από το χώρο εργασίας στη πραγματικότητα είναι αναποτελεσματικό και νοσοκομειακοκεντρικό. Πιθανότατα τα παραπάνω έχουν να κάμουν με τη βούληση των εκάστοτε κυβερνώντων να μην επιβαρυνθούν οι εργοδότες με πρόσθετα έξοδα. Πράγματι η έλλειψη εργοδοτικής εισφοράς για πρόληψη και ανακούφιση από επαγγελματικό κίνδυνο, ατύχημα, ασθένεια, είναι χαρακτηριστική. Όχι μόνο αυτό αλλά ακόμη και τα έξοδα κηδείας ενός εργαζόμενου που σκοτώθηκε-δολοφονήθηκε- στην εργασία τα επωμίζεται το ασφαλιστικό του ταμείο και όχι ο εργοδότης. Τα συνδικάτα στην Ελλάδα έδιναν πάντοτε βαρύτητα στο μισθολογικό αφήνοντας στην άκρη ζητήματα συνθηκών εργασίας. Με τον ίδιο τρόπο αντιμετώπισαν τις ανθυγιεινές εργασίες μέσω επιδομάτων για έμμεση αύξηση μισθού. Όταν δε άρχισαν να νομοθετούνται κανόνες υγιεινής και ασφάλειας οι εκλεγμένοι συνδικαλιστές είδαν τα συμβούλια και τους τεχνικούς ασφαλείας σαν εν δυνάμει ανταγωνιστές και αντιπάλους στα θεσμοθετημένα η και άτυπα "προνόμια" τους.

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΡΕΑ ΚΑΙ ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΑ

Με το Β.Δ 1846/51 θεσμοθετήθηκε η απαλλαγή του εργοδότη από αστική ευθύνη για εργατικό ατύχημα και επαγγελματική ασθένεια, εκτός από περίπτωση αποδειγμένου δόλου. Δηλαδή ο εργαζόμενος δεν μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση για ηθική βλάβη. Σε αντιστάθμισμα καθιερώθηκε ο θεσμός των ΒΑΕ. Ο θεσμός αυτός απευθύνεται σήμερα σε περίπου 80 κατηγορίες εργαζομένων και καλύπτει 70 περίπου ειδικότητες. Η βασική δικαιολόγηση των ΒΑΕ περιλαμβάνεται στη Γενική Δ/γή 22/1965, η δε θεσμοθέτηση του έγινε με τον Α.Ν 1846/51 που αντικατέστησε το νόμο 6298/34. Στον εν λόγω νόμο έχουμε από τη μία την απεμπλοκή της αστικής ευθύνης του εργοδότη στη κάλυψη του επαγγελματικού κινδύνου, και από την άλλη τα ΒΑΕ σαν ασφαλιστική κάλυψη. Η ενεργοποίηση του θεσμού έγινε όμως το 1964 με την ψήφιση του Ν. 4350/64. Ο νόμος συμπληρώθηκε με τους Ν. 4497/66, 237/75, 1469/84 Με το νόμο 1902/90 δημιουργήθηκε επιτροπή κρίσης ΒΑΕ με σκοπό προφανώς τον αποχαρακτηρισμό επαγγελμάτων από βαρέα και ανθυγιεινά. Η αντίσταση του Σ.Κ δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο. Η εργοδοσία επανήλθε με τις θέσεις του ΣΕΒ το 1995 που ζητούν την κατάργηση του νομοθετικού πλαισίου, κάτι που η έκθεση Σπράου ξαναεπιχείρησε. Τέταρτη προσπάθεια γίνεται με ανάθεση από το ΚΕΠΕ σε μελετητικό όμιλο μετά από διεθνή διαγωνισμό, σχετικά με τροποποιήσεις στο κοινωνικό-ασφαλιστικό σύστημα. Ο 3029/2002 επαναφέρει την προσπάθεια που ουσιαστικά δρομολογείται άλλη μια φορά στις μέρες μας(2007). Η κατάργηση κάθε "βάρους" για τους εργοδότες είναι το οξυγόνο τους. Ανάμεσα στα άλλα θέλουν και την κατάργηση της εισφοράς του 1% που πληρώνουν οι βιομηχανίες στο λεκανοπέδιο σύμφωνα με το Ν.Δ 4104/60 για τους ασφαλισμένους στο ΙΚΑ για τον επαγγελματικό κίνδυνο. Τα πράγματα εξελίσσονται μάλλον δύσκολα για το εργατικό ζήτημα . Τα ΒΑΕ είναι ένας αμυντικός ασφαλιστικός θεσμός, ο οποίος από τώρα και στο εξής μπαίνει στο στόχαστρο. Οι επιτροπές κρίσης , οι οποίες εξετάζουν τις αιτήσεις ένταξης, έχουν να λειτουργήσουν από το 1985. Το ΕΛΙΝΥΑΕ έχει ξεκινήσει μια σειρά μελέτες για μια σειρά κλάδους εργαζομένων. Οι μελέτες χρηματοδοτούνται από πόρους του Γ ΚΠΣ και του ΛΑΕΚ. Ορισμένες έχουν ολοκληρωθεί, και η δημοσίευση τους είναι ζήτημα χρόνου. Υπάρχει η αντίληψη – σε ικανό αριθμό μελετητών αλλά και συνδικαλιστών – ότι ο θεσμός των ΒΑΕ πρέπει να καταργηθεί, με επιχείρημα πως η ύπαρξη τους αποτελεί αντικίνητρο για την βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας. Η κατεύθυνση είναι να αναθεωρηθεί ο κανονισμός των ΒΑΕ για τους νεοπροσλαμβανόμενους.

Προσπαθούν να περάσουν σαν θέση σαν κριτήριο και μέτρο σύγκρισης, τον μέσο όρο των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών ανά κλάδο. Σαυτή τη βάση μπαίνει ένα επισφάλιστρο το οποίο επιβαρύνονται μόνο οι επιχειρήσεις που είναι πάνω από το μέσο όρο. Όσο πέφτει ο μέσος όρος πέφτει και το επισφάλιστρο.

Τα ΒΑΕ έχουν να κάνουν όμως με τη φθορά του εργαζόμενου και κανένα επισφάλιστρο δεν είναι σε θέση να την αναπληρώσει.

Ο νόμος Ρέππα ανοίγει ξανά το ζήτημα υποχρεωτικά. Να ξέρουμε πως όλα είναι θέμα συσχετισμού δύναμης , αποφασιστικότητας και πάνω απόλα «καθαρών » θέσεων και απόψεων πάνω και πέρα από τη ψηφοσυλλεκτική τακτική παρατάξεων και κομμάτων..

Ακολουθεί μια σύντομη επισκόπηση σε μερικά βασικά νομοθετήματα σχετικά με Υ&Α. Η βασική ρύθμιση διατάξεων για εργατικό ατύχημα περιέχεται στο νόμο 551/1915 που κωδικοποιήθηκε με το Β.Δ της 24/7/1920. Αποκεί και πέρα ακολουθούν ... χωρίς να εξαντλούν το θέμα μας....

Σύμφωνα με το άρθρο 32 του 1568/85 ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να τηρεί βιβλίο ατυχημάτων όπου θα αναφέρονται τα αίτια και η περιγραφή του ατυχήματος.

Ο εργοδότης τηρεί κατάλογο εργατικών ατυχημάτων και μέσα σε 24 ώρες οφείλει να αναγγέλλει το ατύχημα στην επιθεώρηση εργασίας στην αστυνομική αρχή και στον ασφαλιστικό οργανισμό.

Έτσι σαν επίλογος

"...υποφέρουμε από σειρά αντικινήτρων που ξεκινούν από τις περιβαλλοντικές μελέτες και τους γιατρούς εργασίας και φθάνουν στους τεχνικούς ασφαλείας...." (2003 καθηγητής Παν. Χαλικιάς επιστημονικός συνεργάτης πανελλήνιας ένωσης εξαγωγέων )..Τις χρονιές 1981, 82, 83, 86, 88, καταγεγραμμένες επαγγελματικές ασθένειες στο ΙΚΑ 0. Το 1996 αναγνωρίστηκαν 86 όταν στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε είναι αναγνωρισμένες χιλιάδες. Σύμφωνα με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας οι θάνατοι λόγω εργασίας είναι στα 2.200.000 άτομα ετησίως ενώ οι θάνατοι που οφείλονται στις επαγγελματικές ασθένειες είναι τετραπλάσιοι από τα εργατικά ατυχήματα με την συμβολή του επαγγελματικού καρκίνου σαυτούς στο 32%. Αλλά πως να γίνει καταγραφή επαγγ. ασθενειών όταν συνειδητά απουσιάζει η διάγνωση? Όταν δεν υπάρχουν οι δημόσιες υποδομές ειδικά στο πλαίσιο του ΕΣΥ? Πως οι ΕΣΥΠΠ θα παίξουν τον ρόλο τους? Όμως ούτε και αυτές εξυπηρετούν τους έχοντες και κατέχοντες. Γιαυτό προωθούν τις ιδιωτικές ΕΞΥΠΠ που λειτουργούν με κριτήριο το κέρδος και ότι αυτό συνεπάγεται.

Η υγεία και ασφάλεια εργασίας είναι στο κέντρο σύγκρουσης εργοδοτών και εργαζομένων.

Οι εργαζόμενοι έχουν συμφέρον άμεσα να παλέψουν όχι γενικά και αόριστα αλλά προσφεύγοντας και στην υπηρεσία ειδικών για την ανάπτυξη αποκλειστικά

α) Δημόσιων υποδομών υγείας ασφάλειας στο πλαίσιο του ΕΣΥ, των ασφαλιστικών οργανισμών και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων , καθώς και

β) Δημιουργία ασφαλιστικού κλάδου κάλυψης του επαγγελματικού κινδύνου με αποκλειστική εργοδοτική εισφορά στα πλαίσια του ΙΚΑ & ταμείων.

γ) Κατάργηση κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας στο χώρο Υ&Α της εργασίας.

δ) Διεκδίκηση Ανθυγιεινού επιδόματος - ΒΑΕ όχι μόνο ανά είδος εργασίας αλλά και ανά περιοχή

Εν όψει των κινητοποιήσεων για το ασφαλιστικό τέτοια ζητήματα δεν μπορεί να μένουν εκτός της δράσης , προσοχής και αξιοποίησης του Σ.Κ